Standard Opieki Okołoporodowej

ROZPORZ─äDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1
z dnia 16 sierpnia 2018 r.w sprawie
standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej

Na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia┼éalno┼Ťci leczniczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 991) zarz─ůdza si─Ö, co nast─Öpuje:

┬ž  1.   Okre┼Ťla si─Ö standard organizacyjny opieki zdrowotnej w podmiotach wykonuj─ůcych dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů udzielaj─ůcych ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych w zakresie opieki oko┼éoporodowej, stanowi─ůcy za┼é─ůcznik do rozporz─ůdzenia.

┬ž  2.   Rozporz─ůdzenie wchodzi w ┼╝ycie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyj─ůtkiem przepis├│w cz─Ö┼Ťci XIII ust. 3 pkt 8 za┼é─ůcznika do rozporz─ůdzenia, kt├│re wchodz─ů w ┼╝ycie z dniem 1 stycznia 2022 r. 2

STANDARD ORGANIZACYJNY OPIEKI ZDROWOTNEJ W PODMIOTACH WYKONUJ─äCYCH DZIA┼üALNO┼Ü─ć LECZNICZ─ä UDZIELAJ─äCYCH ┼ÜWIADCZE┼â ZDROWOTNYCH W ZAKRESIE OPIEKI OKO┼üOPORODOWEJ

I. Postanowienia og├│lne

1. Standard organizacyjny w podmiotach wykonuj─ůcych dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů udzielaj─ůcych ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych w zakresie opieki oko┼éoporodowej sprawowanej nad kobiet─ů w okresie ci─ů┼╝y, porodu, po┼éogu oraz nad noworodkiem, zwany dalej „standardem”, okre┼Ťla poszczeg├│lne elementy organizacji opieki maj─ůcej na celu zapewnienie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezb─Ödnych interwencji medycznych, w szczeg├│lno┼Ťci:

1) amniotomii, 2) indukcji porodu, 3) stymulacji czynno┼Ťci skurczowej, 4) podawania opioid├│w, 5) naci─Öcia krocza, 6) ci─Öcia cesarskiego, 7) podania noworodkowi mleka modyfikowanego-

z uwzgl─Ödnieniem zasad bezpiecze┼ästwa zdrowotnego, w ramach kt├│rych opieka medyczna opiera si─Ö na praktykach o udowodnionej skuteczno┼Ťci.

2. Podmioty wykonuj─ůce dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů udzielaj─ůce ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych w zakresie opieki oko┼éoporodowej ustalaj─ů wska┼║niki tej opieki i monitoruj─ů je, nie rzadziej ni┼╝ raz w roku, kieruj─ůc si─Ö w szczeg├│lno┼Ťci ograniczaniem interwencji medycznych, o kt├│rych mowa w ust. 1, oraz ocen─ů satysfakcji kobiet obj─Ötych opiek─ů.

3. Spos├│b realizacji oraz dokumentowanie dzia┼éa┼ä, o kt├│rych mowa w ust. 2, okre┼Ťla regulamin organizacyjny podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů.

4. U┼╝yte w standardzie okre┼Ťlenia oznaczaj─ů:

1) I okres porodu – okres liczony od pojawienia si─Ö pierwszych regularnych skurcz├│w macicy powoduj─ůcych zg┼éadzanie i rozwieranie szyjki macicy a┼╝ do jej pe┼énego rozwarcia;

2) II okres porodu – okres mi─Ödzy ca┼ékowitym rozwarciem szyjki macicy a urodzeniem noworodka;

3) III okres porodu – okres rozpoczynaj─ůcy si─Ö po urodzeniu noworodka i obejmuj─ůcy oddzielenie oraz wydalenie pop┼éodu;

4) IV okres porodu – okres trwaj─ůcy 2 godziny po oddzieleniu i wydaleniu pop┼éodu;

5) ci─ů┼╝a fizjologiczna – ci─ů┼╝─Ö przebiegaj─ůc─ů w spos├│b prawid┼éowy;

6) osoba bliska – ma┼é┼╝onka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osob─Ö pozostaj─ůc─ů we wsp├│lnym po┼╝yciu lub inn─ů osob─Ö wskazan─ů przez ci─Ö┼╝arn─ů lub rodz─ůc─ů;

7) osoba sprawuj─ůca opiek─Ö:

a) po┼éo┼╝n─ů,

b) lekarza specjalist─Ö w dziedzinie po┼éo┼╝nictwa i ginekologii, lekarza ze specjalizacj─ů I stopnia w dziedzinie po┼éo┼╝nictwa i ginekologii, lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie po┼éo┼╝nictwa i ginekologii, zwanych dalej „lekarzem po┼éo┼╝nikiem”,

c) lekarza specjalist─Ö w dziedzinie neonatologii, lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie neonatologii albo lekarza specjalist─Ö w dziedzinie pediatrii, zwanych dalej „lekarzem oddzia┼éu neonatologicznego”,

d) piel─Ögniark─Ö- sprawuj─ůcych odpowiednio opiek─Ö nad ci─Ö┼╝arn─ů, rodz─ůc─ů, po┼éo┼╝nic─ů albo noworodkiem;

8) lekarz prowadz─ůcy analgezj─Ö regionaln─ů porodu:

a) lekarza, kt├│ry posiada specjalizacj─Ö II stopnia w dziedzinie: – anestezjologii lub – anestezjologii i reanimacji, lub – anestezjologii i intensywnej terapii, lub

b) lekarza, kt├│ry uzyska┼é tytu┼é specjalisty w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii, lub

c) lekarza, kt├│ry posiada specjalizacj─Ö I stopnia w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz co najmniej pi─Öcioletnie do┼Ťwiadczenie w wykonywaniu analgezji regionalnej porodu, albo

d) lekarza odbywaj─ůcego szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii, po uko┼äczeniu drugiego roku szkolenia, pod warunkiem ┼╝e znajduje si─Ö pod bezpo┼Ťrednim nadzorem lekarza specjalisty w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii;

9) po┼éo┼╝na anestezjologiczna – po┼éo┼╝n─ů, kt├│ra uko┼äczy┼éa:

a) specjalizacj─Ö w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki lub

b) kurs kwalifikacyjny w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki, lub

c) kurs kwalifikacyjny w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki w po┼éo┼╝nictwie i ginekologii;

10) piel─Ögniarka anestezjologiczna – piel─Ögniark─Ö, kt├│ra uko┼äczy┼éa:

a) specjalizacj─Ö w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki lub

b) kurs kwalifikacyjny w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki, lub

c) w trakcie specjalizacji w dziedzinie piel─Ögniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki;

11) po┼é├│g – okres rozpoczynaj─ůcy si─Ö po porodzie i trwaj─ůcy sze┼Ť─ç tygodni, w czasie kt├│rego w organizmie kobiety nast─Öpuje cofanie si─Ö zmian spowodowanych ci─ů┼╝─ů i porodem;

12) por├│d fizjologiczny – spontaniczny por├│d niskiego ryzyka od momentu rozpocz─Öcia i utrzymuj─ůcy taki stopie┼ä ryzyka przez ca┼éy czas trwania, w wyniku kt├│rego noworodek rodzi si─Ö z po┼éo┼╝enia g┼é├│wkowego, pomi─Ödzy uko┼äczonym 37. a 42. tygodniem ci─ů┼╝y, po kt├│rym matka i noworodek s─ů w dobrym stanie;

13) edukacja przedporodowa – praktyczne i teoretyczne przygotowanie ci─Ö┼╝arnej oraz osoby bliskiej do podejmowania zachowa┼ä prozdrowotnych w okresie ci─ů┼╝y, podczas porodu, po┼éogu oraz do rodzicielstwa, kszta┼étowanie w┼éa┼Ťciwych zachowa┼ä prozdrowotnych i przygotowanie do sprawowania opieki nad noworodkiem i niemowl─Öciem wp┼éywaj─ůce na obni┼╝enie wska┼║nika umieralno┼Ťci oko┼éoporodowej, zmniejszenie liczby ci─Ö─ç cesarskich, porod├│w przedwczesnych, interwencji medycznych oraz ┼éagodzenie l─Öku i niepokoju zwi─ůzanego z porodem, wzmocnienie zdrowia i popraw─Ö samopoczucia matek i dzieci.

5. Ingerencja w naturalny proces ci─ů┼╝y, porodu i laktacji wi─ů┼╝e si─Ö z uzasadnionym medycznie wskazaniem. Ingerencja w naturalny proces ci─ů┼╝y, porodu lub laktacji, w szczeg├│lno┼Ťci leczenie cukrzycy ci─Ö┼╝arnej, nadci┼Ťnienia t─Ötniczego i innych powik┼éa┼ä ci─ů┼╝y, lub por├│d zabiegowy, oznacza, ┼╝e ci─ů┼╝a, por├│d lub laktacja wymagaj─ů zastosowania dodatkowych procedur wykraczaj─ůcych poza standard.

6. 

Ci─Ö┼╝arn─ů lub rodz─ůc─ů kieruje si─Ö do podmiotu leczniczego wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç w zakresie opieki oko┼éoporodowej, posiadaj─ůcego oddzia┼é o poziomie referencyjnym zapewniaj─ůcym opiek─Ö perinataln─ů odpowiedni─ů do jej stanu zdrowia oraz przebiegu ci─ů┼╝y lub porodu, z uwzgl─Ödnieniem faktu, ┼╝e I poziom opieki perinatalnej obejmuje opiek─Ö nad fizjologicznie przebiegaj─ůc─ů ci─ů┼╝─ů, porodem i po┼éogiem oraz zdrowym noworodkiem, a tak┼╝e kr├│tkotrwa┼é─ů opiek─Ö nad niespodziewanie wyst─Öpuj─ůc─ů patologi─ů ci─ů┼╝y, II poziom opieki perinatalnej obejmuje r├│wnie┼╝ opiek─Ö nad patologi─ů ci─ů┼╝y ┼Ťredniego stopnia, III poziom opieki perinatalnej obejmuje ponadto opiek─Ö nad najci─Ö┼╝sz─ů patologi─ů ci─ů┼╝y.

7. 

W dokumentacji medycznej nale┼╝y odnotowa─ç dzie┼ä, miesi─ůc, rok, godzin─Ö i minut─Ö obj─Öcia rodz─ůcej lub noworodka opiek─ů i zako┼äczenia jej sprawowania, z adnotacj─ů o podmiocie wykonuj─ůcym dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů, kt├│ry t─Ö opiek─Ö przejmuje, zawieraj─ůc─ů jego dane.

8. Zadania osoby sprawuj─ůcej opiek─Ö obejmuj─ů w szczeg├│lno┼Ťci:

1) ocen─Ö stanu zdrowia ci─Ö┼╝arnej, rodz─ůcej, p┼éodu oraz noworodka;

2) wykrywanie i eliminowanie czynnik├│w ryzyka oraz wczesne wykrywanie patologii;

3) sprawdzenie posiadanych przed kobiet─Ö wynik├│w bada┼ä, szczeg├│lnie niezb─Ödnych w stanie zagro┼╝enia ┼╝ycia, w tym oznaczenia grupy krwi;

4) prowadzenie porodu przy u┼╝yciu technik wspieraj─ůcych jego naturalny mechanizm;

5) opiek─Ö nad ci─Ö┼╝arn─ů, rodz─ůc─ů, po┼éo┼╝nic─ů i noworodkiem;

6) zapewnienie opieki realizowanej przez specjalist├│w, je┼╝eli ujawni─ů si─Ö czynniki ryzyka lub pojawi─ů powik┼éania uzasadniaj─ůce takie dzia┼éanie;

7) wsparcie rodz─ůcej oraz jej osoby bliskiej w trakcie porodu oraz po┼éo┼╝nicy w okresie po┼éogu;

8) zabezpieczenie mo┼╝liwo┼Ťci uko┼äczenia ci─ů┼╝y lub porodu w trybie nag┼éym, je┼╝eli sytuacja b─Ödzie tego wymaga┼éa.

9. Osoba sprawuj─ůca opiek─Ö podczas porodu jest przygotowana do wykonania czynno┼Ťci interwencyjnych w zakresie opieki nad rodz─ůc─ů oraz nad noworodkiem, kt├│re polegaj─ů w szczeg├│lno┼Ťci na:

1) zabezpieczeniu dost─Öpu do ┼╝y┼éy obwodowej;

2) podaniu wlewu kroplowego;

3) zabezpieczeniu obra┼╝e┼ä kana┼éu rodnego;

4) utrzymaniu dro┼╝no┼Ťci dr├│g oddechowych matki i dziecka;

5) utrzymaniu czynno┼Ťci ┼╝yciowych rodz─ůcej albo po┼éo┼╝nicy oraz p┼éodu albo noworodka.

10. Je┼╝eli osob─ů sprawuj─ůc─ů opiek─Ö jest po┼éo┼╝na, w przypadku wyst─ůpienia objaw├│w patologicznych niezw┼éocznie przekazuje rodz─ůc─ů pod opiek─Ö lekarza po┼éo┼╝nika. Dok┼éadny czas przekazania rodz─ůcej pod opiek─Ö lekarza po┼éo┼╝nika, dane dotycz─ůce stanu og├│lnego rodz─ůcej i p┼éodu oraz dotychczasowego przebiegu porodu odnotowuje si─Ö w dokumentacji medycznej. Adnotacja jest podpisywana przez po┼éo┼╝n─ů i przez lekarza. W takim przypadku po┼éo┼╝na jest osob─ů asystuj─ůc─ů przy porodzie prowadzonym przez lekarza, kt├│ry przejmuje odpowiedzialno┼Ť─ç za dalsze prowadzenie porodu patologicznego. W przypadku r├│┼╝nicy w ocenie aktualnej sytuacji mi─Ödzy osob─ů przekazuj─ůc─ů i przejmuj─ůc─ů opiek─Ö fakt ten powinien by─ç odnotowany w dokumentacji medycznej.

11. Podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů zapewnia dost─Öpno┼Ť─ç personelu przeszkolonego w resuscytacji noworodka, w tym w zakresie intubacji noworodka, oraz zapewnia mo┼╝liwo┼Ť─ç niezw┼éocznego przeniesienia rodz─ůcej lub noworodka, w czasie zapewniaj─ůcym zachowanie ich zdrowia i ┼╝ycia, do oddzia┼éu po┼éo┼╝niczego lub neonatologicznego odpowiedniego poziomu referencyjnego zapewniaj─ůcego opiek─Ö perinataln─ů lub neonatologiczn─ů, je┼╝eli powik┼éania wymagaj─ů zastosowania procedur wysokospecjalistycznych. W takim przypadku osoba sprawuj─ůca opiek─Ö udost─Öpnia podmiotowi wykonuj─ůcemu dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů przejmuj─ůcemu opiek─Ö nad rodz─ůc─ů lub noworodkiem kompletn─ů dokumentacj─Ö medyczn─ů dotycz─ůc─ů dotychczas sprawowanej opieki medycznej.

12. Osoba sprawuj─ůca opiek─Ö w warunkach pozaszpitalnych zapewnia ci─ůg┼éo┼Ť─ç opieki w czasie porodu oraz w okresie po┼éogu. Je┼╝eli osoba ta nie mo┼╝e sprawowa─ç opieki osobi┼Ťcie, zapewnia odpowiedni─ů jej organizacj─Ö, przez opracowanie i uzgodnienie z odpowiednimi podmiotami wykonuj─ůcymi dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů porozumie┼ä obejmuj─ůcych tryb i warunki przekazania rodz─ůcej lub po┼éo┼╝nicy lub noworodka do oddzia┼éu po┼éo┼╝niczego lub neonatologicznego odpowiedniego poziomu referencyjnego, zapewniaj─ůcego opiek─Ö perinataln─ů lub neonatologiczn─ů, w przypadku wyst─ůpienia niekorzystnych objaw├│w ┼Ťr├│dporodowych czynnik├│w ryzyka lub czynnik├│w ryzyka p┼éodu lub noworodka.

13. Realizacja praw pacjenta w zakresie opieki oko┼éoporodowej polega w szczeg├│lno┼Ťci na:

1) respektowaniu prawa do ┼Ťwiadomego udzia┼éu w podejmowaniu decyzji zwi─ůzanych z ci─ů┼╝─ů, porodem, po┼éogiem oraz opiek─ů nad noworodkiem, obejmuj─ůcych zakres podejmowanych dzia┼éa┼ä i stosowanych procedur medycznych;

2) prawie wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub pozaszpitalnych;

3) mo┼╝liwo┼Ťci wyboru osoby sprawuj─ůcej opiek─Ö spo┼Ťr├│d os├│b uprawnionych do jej sprawowania, z uwzgl─Ödnieniem mo┼╝liwo┼Ťci organizacyjnych podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů.

II. Zakres ┼Ťwiadcze┼ä profilaktycznych i dzia┼éa┼ä w zakresie promocji zdrowia oraz bada┼ä diagnostycznych i konsultacji medycznych, wykonywanych u kobiet w okresie ci─ů┼╝y, wraz z okresami ich przeprowadzania

Termin badania┼Üwiadczenia profilaktyczne wykonywane przez lekarza lub po┼éo┼╝n─ů i dzia┼éania w zakresie promocji zdrowiaBadania diagnostyczne i konsultacje medyczne
123
Do 10. tygodnia ci─ů┼╝y lub w chwili pierwszego zg┼éoszenia si─Ö1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.3. Badanie gruczo┼é├│w sutkowych.4. Okre┼Ťlenie wzrostu, masy cia┼éa i wska┼║nika BMI.5. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.6. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.7. Przekazanie informacji o mo┼╝liwo┼Ťci wykonania bada┼ä w kierunku chor├│b uwarunkowanych genetycznie.8. W przypadku opieki sprawowanej przez po┼éo┼╝n─ů obowi─ůzkowa konsultacja lekarza po┼éo┼╝nika.9. Zebranie danych dotycz─ůcych zdrowego stylu ┼╝ycia i nawyk├│w ┼╝ywieniowych, w tym spo┼╝ywania alkoholu i innych u┼╝ywek.1. Grupa krwi i Rh, o ile ci─Ö┼╝arna nie posiada odpowiednio udokumentowanego badania grupy krwi.2. Przeciwcia┼éa odporno┼Ťciowe do antygen├│w krwinek czerwonych.3. Morfologia krwi.4. Badanie og├│lne moczu.5. Badanie cytologiczne, o ile nie by┼éo wykonane w ci─ůgu ostatnich 6 miesi─Öcy.6. Badanie st─Ö┼╝enia glukozy we krwi na czczo, ewentualnie OGTT u kobiet z czynnikami ryzyka GDM.7. Badanie VDRL.8. Zalecenie kontroli stomatologicznej.9. Badanie HIV i HCV.10. Badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM), o ile ci─Ö┼╝arna nie przedstawi wyniku potwierdzaj─ůcego wyst─Öpowanie przeciwcia┼é IgG sprzed ci─ů┼╝y.11. Badanie w kierunku r├│┼╝yczki (IgG, IgM), o ile ci─Ö┼╝arna nie chorowa┼éa lub nie by┼éa szczepiona lub w przypadku braku informacji.12. Oznaczenie TSH.
11-14 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.3. Pomiar masy cia┼éa.4. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.5. Ocena ryzyka i nasilenia objaw├│w depresji.6. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.Badanie ultrasonograficzne zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekolog├│w i Po┼éo┼╝nik├│w (PTGiP).
15-20 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.3. Pomiar masy cia┼éa.4. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.5. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.1. Morfologia krwi.2. Badanie og├│lne moczu.
18-22 tydzie┼ä ci─ů┼╝yBadanie ultrasonograficzne zgodnie z rekomendacjami PTGiP.
21-26 tydzie┼ä ci─ů┼╝yRozpocz─Öcie edukacji przedporodowej.
21-26 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Ocena czynno┼Ťci serca p┼éodu.3. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.4. Pomiar masy cia┼éa.5. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.6. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.7. W przypadku opieki sprawowanej przez po┼éo┼╝n─ů konsultacja lekarza po┼éo┼╝nika (24-26 tydzie┼ä ci─ů┼╝y).1. Badanie st─Ö┼╝enia glukozy we krwi po doustnym podaniu 75 g glukozy (w 24-26 tygodniu ci─ů┼╝y) – trzypunktowe oznaczenie st─Ö┼╝enia glukozy: przed podaniem glukozy (na czczo), po 1 i 2 godz. od podania glukozy.2. Badanie og├│lne moczu.3. Przeciwcia┼éa anty-D u kobiet Rh (-).4. U kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze – badanie w kierunku toksoplazmozy (IgM).
27-32 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Ocena czynno┼Ťci serca p┼éodu.3. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.4. Pomiar masy cia┼éa.5. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.6. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.1. Morfologia krwi.2. Badanie og├│lne moczu.3. Przeciwcia┼éa anty-D u kobiet Rh (-).4. Badanie ultrasonograficzne zgodnie z rekomendacjami PTGiP.5. W przypadku wyst─Öpowania wskaza┼ä – podanie immunoglobuliny anty-D (28-30 tydzie┼ä ci─ů┼╝y).
33-37 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Badanie po┼éo┼╝nicze.3. Ocena wymiar├│w miednicy.4. Ocena czynno┼Ťci serca p┼éodu.5. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.6. Ocena ruch├│w p┼éodu.7. Badanie gruczo┼é├│w sutkowych.8. Pomiar masy cia┼éa.9. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.10. Ocena ryzyka i nasilenia objaw├│w depresji.11. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.1. Morfologia krwi.2. Badanie og├│lne moczu.3. Badanie antygenu HBs.4. Badanie HIV.5. Posiew z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowc├│w B-hemolizuj─ůcych (35-37 tydzie┼ä ci─ů┼╝y).6. Badanie VDRL, HCV w grupie kobiet ze zwi─Ökszonym populacyjnym lub indywidualnym ryzykiem zaka┼╝enia.
38-39 tydzie┼ä ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Badanie po┼éo┼╝nicze.3. Ocena ruch├│w p┼éodu.4. Ocena czynno┼Ťci serca p┼éodu.5. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.6. Pomiar masy cia┼éa.7. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.8. Propagowanie zdrowego stylu ┼╝ycia.9. W przypadku opieki sprawowanej przez po┼éo┼╝n─ů konsultacja lekarza po┼éo┼╝nika.1. Badanie og├│lne moczu.2. Morfologia krwi.
Niezw┼éocznie po 40. tygodniu ci─ů┼╝y1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe.2. Badanie po┼éo┼╝nicze.3. Ocena ruch├│w p┼éodu.4. Pomiar ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi.5. Pomiar masy cia┼éa.6. Ocena ryzyka ci─ů┼╝owego.7. Przy prawid┼éowym wyniku KTG i USG oraz przy prawid┼éowym odczuwaniu ruch├│w p┼éodu – kolejne badanie za 7 dni, z ponownym KTG i USG. W trakcie tej wizyty nale┼╝y ustali─ç dat─Ö hospitalizacji, tak aby por├│d mia┼é miejsce przed ko┼äcem 42. tygodnia. W przypadku odst─Öpstw od normy – indywidualizacja post─Öpowania.1. Badanie KTG.2. Badanie ultrasonograficzne zgodnie z rekomendacjami PTGiP.

Osoba sprawuj─ůca opiek─Ö:

1) je┼╝eli nie jest po┼éo┼╝n─ů podstawowej opieki zdrowotnej, informuje kobiet─Ö o mo┼╝liwo┼Ťci korzystania z opieki po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej oraz kieruje w okresie pomi─Ödzy uko┼äczonym 21. a 26. tygodniem ci─ů┼╝y w celu obj─Öcia edukacj─ů przedporodow─ů oraz opiek─ů sprawowan─ů nad ni─ů i dzieckiem w miejscu, w kt├│rym b─Öd─ů przebywali po porodzie;

2) odnotowuje w dokumentacji medycznej ci─Ö┼╝arnej fakt skierowania do obj─Öcia opiek─ů przez po┼éo┼╝n─ů podstawowej opieki zdrowotnej; po┼éo┼╝na podstawowej opieki zdrowotnej potwierdza obj─Öcie kobiety opiek─ů w czasie ci─ů┼╝y i po porodzie przez wpis do planu opieki przedporodowej i karty przebiegu ci─ů┼╝y swoich danych lub danych podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, w tym: numer telefonu kontaktowego i faksu lub adres poczty elektronicznej;

3) mo┼╝e zleci─ç wykonanie dodatkowych ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych o charakterze profilaktycznym lub diagnostycznym, je┼╝eli stan zdrowia ci─Ö┼╝arnej lub wyniki wcze┼Ťniej przeprowadzonych bada┼ä wskazuj─ů na mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─ůpienia powik┼éa┼ä lub patologii ci─ů┼╝y, porodu lub po┼éogu.

Kobieta w okresie fizjologicznej ci─ů┼╝y powinna by─ç konsultowana nie rzadziej ni┼╝ co 3-4 tygodnie w zale┼╝no┼Ťci od zaawansowania ci─ů┼╝y, w uzasadnionych przypadkach cz─Ö┼Ťciej.

III. Identyfikacja czynnik├│w ryzyka powik┼éa┼ä oko┼éoporodowych

1. Do czynnik├│w ryzyka identyfikowanych na podstawie wywiadu przeprowadzonego podczas ci─ů┼╝y oraz przed porodem zalicza si─Ö w szczeg├│lno┼Ťci:

1) choroby ci─Ö┼╝arnej, w szczeg├│lno┼Ťci choroby uk┼éadu kr─ů┼╝enia, nadci┼Ťnienie t─Ötnicze, choroby nerek, choroby neurologiczne, zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, choroby w─ůtroby, cukrzyc─Ö, zaburzenia krzepni─Öcia, trombofili─Ö lub zesp├│┼é antyfosfolipidowy oraz oty┼éo┼Ť─ç;

2) zaka┼╝enie wirusem HIV lub HCV;

3) stan po leczeniu niep┼éodno┼Ťci lub po co najmniej dw├│ch nast─Öpuj─ůcych po sobie poronieniach samoistnych lub po porodzie przedwczesnym;

4) uprzednie urodzenie dziecka martwego lub w ci─Ö┼╝kiej zamartwicy;

5) przebyty por├│d noworodka o masie urodzeniowej cia┼éa wi─Ökszej ni┼╝ 4000 g lub noworodka z bardzo ma┼é─ů lub ekstremalnie ma┼é─ů mas─ů urodzeniow─ů cia┼éa;

6) ci─ů┼╝─Ö wielop┼éodow─ů;

7) wyst─ůpienie krwawienia przed porodem, stan po powik┼éaniach w postaci ┼éo┼╝yska przoduj─ůcego lub przedwczesnego oddzielania si─Ö ┼éo┼╝yska;

8) stan po operacjach macicy i dolnego odcinka uk┼éadu rozrodczego, uszkodzeniach dr├│g rodnych, atonii macicy albo po krwotokach poporodowych, drgawkach, stanach zatorowo-zakrzepowych lub przebytym wynicowaniu macicy;

9) sytuacj─Ö, gdy ci─Ö┼╝arna jest pierwor├│dk─ů poni┼╝ej 18. roku ┼╝ycia lub powy┼╝ej 35. roku ┼╝ycia;

10) sytuacj─Ö, gdy ci─Ö┼╝arna jest wielor├│dk─ů powy┼╝ej 40. roku ┼╝ycia lub wielor├│dk─ů po urodzeniu 4 dzieci;

11) przewlek┼ée zaka┼╝enie u ci─Ö┼╝arnej lub jego podejrzenie lub wyst─ůpienie temperatury cia┼éa powy┼╝ej 38┬░C cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ raz w czasie ci─ů┼╝y;

12) u┼╝ywanie substancji psychoaktywnych, produkt├│w leczniczych, alkoholu lub nikotyny w czasie ci─ů┼╝y i w okresie bezpo┼Ťrednio poprzedzaj─ůcym ci─ů┼╝─Ö.

2. Do czynnik├│w ryzyka identyfikowanych w czasie ci─ů┼╝y oraz przed porodem na podstawie badania zalicza si─Ö w szczeg├│lno┼Ťci:

1) warto┼Ť─ç ci┼Ťnienia skurczowego wy┼╝sz─ů ni┼╝ 140 mmHg i rozkurczowego wy┼╝sz─ů ni┼╝ 90 mmHg, bia┼ékomocz wy┼╝szy ni┼╝ 0,3 g/24 h;

2) przyb├│r masy cia┼éa wi─Ökszy ni┼╝ 500 g na tydzie┼ä w ostatnim trymestrze ci─ů┼╝y;

3) odmiedniczkowe zapalenie nerek;

4) niedokrwisto┼Ť─ç;

5) cukrzyc─Ö;

6) zaka┼╝enie wirusem r├│┼╝yczki;

7) przebyte lub trwaj─ůce krwawienie z dr├│g rodnych;

8) konflikt serologiczny;

9) nieadekwatno┼Ť─ç wielko┼Ťci macicy lub wielko┼Ťci dziecka do czasu trwania ci─ů┼╝y (problemy w precyzyjnym ustaleniu terminu porodu, ograniczenie wewn─ůtrzmacicznego wzrastania p┼éodu, makrosomia p┼éodu, wielowodzie, ma┼éowodzie, mi─Ö┼Ťniaki macicy, ci─ů┼╝a wielop┼éodowa, niewsp├│┼émierno┼Ť─ç matczyno-p┼éodowa);

10) zagra┼╝aj─ůcy por├│d przedwczesny (przedwczesne skurcze macicy, niewydolno┼Ť─ç cie┼Ťniowo-szyjkowa);

11) nieprawid┼éow─ů lokalizacj─Ö ┼éo┼╝yska;

12) ci─ů┼╝─Ö wielop┼éodow─ů z patologicznie po┼éo┼╝onymi p┼éodami;

13) przekroczenie 41 tygodnia ci─ů┼╝y lub niepewno┼Ť─ç co do terminu porodu;

14) dodatni wynik posiewu w kierunku paciorkowc├│w B-hemolizuj─ůcych grupy B(GBS);

15) po┼éo┼╝enie inne ni┼╝ g┼é├│wkowe powy┼╝ej 37. tygodnia ci─ů┼╝y;

16) wi─Öcej ni┼╝ dwa rozpoznania porodu fa┼észywego.

3. Do czynnik├│w ryzyka ┼Ťr├│dporodowego zalicza si─Ö w szczeg├│lno┼Ťci:

1) przed┼éu┼╝one odp┼éywanie p┼éynu owodniowego (powy┼╝ej 24 godzin);

2) zaburzenia czynno┼Ťci skurczowej macicy;

3) opryszczk─Ö genitaln─ů;

4) konieczno┼Ť─ç indukcji lub stymulacji porodu;

5) krwotok ┼Ťr├│dporodowy;

6) obecno┼Ť─ç sm├│┼éki lub krwi w p┼éynie owodniowym;

7) temperatur─Ö cia┼éa powy┼╝ej 38┬░C;

8) oko┼éoporodow─ů utrat─Ö krwi w ilo┼Ťci przekraczaj─ůcej 500 ml w czasie 24 godzin lub obni┼╝enie hematokrytu o 10% warto┼Ťci wyj┼Ťciowej;

9) wypadni─Öcie p─Öpowiny lub przodowanie p─Öpowiny;

10) zatrzymanie ┼éo┼╝yska w jamie macicy;

11) wstrz─ůs;

12) p─Ökni─Öcie krocza 3. lub 4. stopnia;

13) wynicowanie macicy;

14) p─Ökni─Öcie macicy.

4. Do czynnik├│w ryzyka wyst─Öpuj─ůcych u p┼éodu lub noworodka zalicza si─Ö w szczeg├│lno┼Ťci:

1) p─Öpowin─Ö dwunaczyniow─ů;

2) naczynia b┼é─ůdz─ůce;

3) wady rozwojowe;

4) mas─Ö cia┼éa noworodka poni┼╝ej 2500 g;

5) zaburzenia czynno┼Ťci serca p┼éodu;

6) ocen─Ö w skali Apgar poni┼╝ej 7 punkt├│w w 5. minucie po urodzeniu;

7) uraz oko┼éoporodowy;

8) zaburzenia oddychania.

5. Oceny wyst─Öpowania czynnik├│w ryzyka, o kt├│rych mowa w ust. 1-4, dokonuje osoba sprawuj─ůca opiek─Ö.

6. W przypadku stwierdzenia wyst─Öpowania czynnik├│w ryzyka, o kt├│rych mowa w ust. 1-4, ci─Ö┼╝arna, rodz─ůca lub noworodek powinni pozostawa─ç pod opiek─ů lekarza po┼éo┼╝nika lub lekarza oddzia┼éu neonatologicznego o odpowiednim do ich stanu zdrowia poziomie referencyjnym zapewniaj─ůcym opiek─Ö perinataln─ů lub neonatologiczn─ů.

7. Zidentyfikowane u ci─Ö┼╝arnej czynniki ryzyka nale┼╝y om├│wi─ç z ci─Ö┼╝arn─ů lub jej przedstawicielem ustawowym, tak aby zapewni─ç podj─Öcie ┼Ťwiadomej decyzji odno┼Ťnie do wyboru miejsca porodu.

8. Wyniki identyfikacji czynnik├│w ryzyka, o kt├│rych mowa w ust. 1-4, podj─Öte dzia┼éania i zalecenia oraz dokonane w porozumieniu z ci─Ö┼╝arn─ů ustalenia nale┼╝y ka┼╝dorazowo odnotowa─ç w dokumentacji medycznej.

IV. Edukacja przedporodowa

  1. Za prowadzenie edukacji przedporodowej, kt├│ra obejmuje wymiar godzin dostosowany do potrzeb kobiety ci─Ö┼╝arnej, z uwzgl─Ödnieniem zaj─Ö─ç teoretycznych i praktycznych realizowanych w formie indywidualnej lub grupowej, odpowiada po┼éo┼╝na. Edukacja przedporodowa w formie indywidualnej jest r├│wnie┼╝ obowi─ůzkiem lekarza po┼éo┼╝nika.

2. Ramowy program edukacji przedporodowej obejmuje okres prenatalny (ci─ů┼╝a), porodu, poporodowy (po┼é├│g) oraz wsparcie spo┼éeczne ci─Ö┼╝arnej, po┼éo┼╝nicy i rodziny w okresie oko┼éoporodowym.

3. Ramowy program edukacji przedporodowej dotycz─ůcy okresu prenatalnego (ci─ů┼╝y) obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci:

1) przebieg ci─ů┼╝y i rozw├│j dziecka od pocz─ůtku ci─ů┼╝y do porodu;

2) opiek─Ö prenataln─ů – dost─Öpne formy opieki medycznej i plan opieki przedporodowej;

3) styl ┼╝ycia w okresie ci─ů┼╝y – zasady od┼╝ywiania, u┼╝ywki, na┼éogi oraz ich wp┼éyw na rozw├│j ci─ů┼╝y i dziecka, aktywno┼Ť─ç zawodowa, aktywno┼Ť─ç fizyczna, zachowania i czynno┼Ťci uznawane za niebezpieczne dla kobiet w okresie ci─ů┼╝y;

4) dolegliwo┼Ťci okresu ci─ů┼╝y i sposoby radzenia sobie z nimi;

5) profilaktyk─Ö chor├│b zaka┼║nych w okresie oko┼éoporodowym, w tym szczepienia ochronne;

6) problemy psychologiczne i emocjonalne kobiety i jej rodziny w okresie ci─ů┼╝y, porodu i po┼éogu;

7) zagadnienia prawne dotycz─ůce przepis├│w, standardu, praw pacjenta, opieki medycznej w okresie oko┼éoporodowym, ustawodawstwa rodzinnego, ochrony prawnej ci─Ö┼╝arnych, matek.

4. Ramowy program edukacji przedporodowej dotycz─ůcy porodu obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci:

1) przygotowanie do porodu i plan porodu, w tym preferencje i oczekiwania rodz─ůcej;

2) czynniki zwiastuj─ůce por├│d, pocz─ůtek porodu, w tym stany nag┼ée wymagaj─ůce szybkiej hospitalizacji;

3) fizjologia porodu, por├│d aktywny, por├│d rodzinny;

4) pozycje wykorzystywane w I i II okresie porodu (pozycje wertykalne) i sprz─Öt pomocny w trakcie porodu;

5) ┼éagodzenie b├│lu porodowego (niefarmakologiczne i farmakologiczne);

6) kontakt matki z dzieckiem „sk├│ra do sk├│ry”, w tym inicjacja karmienia piersi─ů;

7) ci─Öcie cesarskie – korzy┼Ťci i zagro┼╝enia dla matki i dziecka, powik┼éania wczesne i p├│┼║ne po ci─Öciu cesarskim.

8) (uchylony).

5. Ramowy program edukacji przedporodowej dotycz─ůcy okresu poporodowego (po┼é├│g) obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci:

1) opiek─Ö w okresie po┼éogu – przebieg po┼éogu, powr├│t p┼éodno┼Ťci po porodzie oraz psychologiczne aspekty po┼éogu;

2) karmienie piersi─ů i wsparcie w laktacji, w tym rozwi─ůzywanie problem├│w zwi─ůzanych z laktacj─ů;

3) opiek─Ö nad noworodkiem a nast─Öpnie nad niemowl─Öciem, w tym post─Öpowanie z noworodkiem po urodzeniu, dzia┼éania profilaktyczne wykonywane u noworodka oraz niemowl─Öcia, piel─Ögnacj─Ö dziecka, informacje i zalecenia dla rodzic├│w odno┼Ťnie do post─Öpowania z dzieckiem w domu oraz zapewnienie dziecku bezpiecze┼ästwa w ┼Ťrodowisku domowym.

6. Ramowy program edukacji przedporodowej dotycz─ůcy wsparcia spo┼éecznego w okresie oko┼éoporodowym obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci informacje dotycz─ůce wsparcia emocjonalnego, informacyjnego, instrumentalnego, rzeczowego (materialnego).

7. Podmioty wykonuj─ůce dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů prowadz─ůce edukacj─Ö przedporodow─ů nie prowadz─ů dzia┼éa┼ä reklamowych i marketingowych zwi─ůzanych z preparatami do pocz─ůtkowego ┼╝ywienia niemowl─ůt i przedmiot├│w s┼éu┼╝─ůcych do karmienia niemowl─ůt.

V. Plan opieki przedporodowej i plan porodu

1. Podczas opieki przedporodowej osoba sprawuj─ůca opiek─Ö oraz ci─Ö┼╝arna ustalaj─ů plan opieki przedporodowej i plan porodu. Plan opieki przedporodowej obejmuje wszystkie procedury medyczne zwi─ůzane z opiek─ů przedporodow─ů wraz z okre┼Ťleniem czasu ich wykonania. W planie opieki przedporodowej uwzgl─Ödnia si─Ö mo┼╝liwo┼Ť─ç zakwalifikowania ci─Ö┼╝arnej do aktualnie obowi─ůzuj─ůcych program├│w zdrowotnych, w tym bada┼ä prenatalnych i bada┼ä echokardiograficznych p┼éodu. Plan porodu obejmuje wszystkie elementy post─Öpowania medycznego podczas porodu i okre┼Ťlenie miejsca porodu.

2. Plan opieki przedporodowej i plan porodu s─ů modyfikowane odpowiednio do sytuacji zdrowotnej ci─Ö┼╝arnej i zmieniaj─ůcych si─Ö jej potrzeb i oczekiwa┼ä w trakcie opieki.

3. Plan opieki przedporodowej i plan porodu jest do┼é─ůczany do indywidualnej zewn─Ötrznej dokumentacji medycznej ci─Ö┼╝arnej.

4. Ci─Ö┼╝arnej nale┼╝y umo┼╝liwi─ç wyb├│r miejsca porodu (warunki szpitalne albo pozaszpitalne) oraz przekaza─ç wyczerpuj─ůc─ů informacj─Ö dotycz─ůc─ů wybranego miejsca porodu obejmuj─ůc─ů wskazania i przeciwwskazania.

5. 

W miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci organizacyjnych podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů nale┼╝y umo┼╝liwi─ç ci─Ö┼╝arnej wcze┼Ťniejsze zapoznanie z miejscem porodu, zorganizowa─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç wype┼énienia dokumentacji medycznej, konsultacj─Ö anestezjologiczn─ů na wypadek zastosowania u niej analgezji regionalnej porodu.

6. 

W celu zapewnienia odpowiedniej opieki nad rodz─ůc─ů zaka┼╝on─ů HIV oraz noworodkiem jest zasadne kierowanie jej do porodu do podmiotu leczniczego posiadaj─ůcego oddzia┼é

o III poziomie referencyjnym opieki perinatalnej i neonatologicznej.

VI. Post─Öpowanie w trakcie porodu

1. Rodz─ůc─ů traktuje si─Ö z szacunkiem oraz umo┼╝liwia si─Ö jej udzia┼é w podejmowaniu decyzji zwi─ůzanych z porodem. Osoby sprawuj─ůce opiek─Ö potrafi─ů nawi─ůza─ç dobry kontakt z rodz─ůc─ů i mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, jak wa┼╝ne s─ů postawa, s┼éowa kierowane do rodz─ůcej oraz ton g┼éosu podczas rozmowy. Nale┼╝y zapyta─ç rodz─ůc─ů o jej potrzeby i oczekiwania, a pozyskane informacje wykorzysta─ç do wspierania i kierowania rodz─ůc─ů podczas porodu.

2. W celu nawi─ůzania dobrego kontaktu z rodz─ůc─ů osoby sprawuj─ůce opiek─Ö oraz inne osoby uczestnicz─ůce bezpo┼Ťrednio w udzielaniu ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych w szczeg├│lno┼Ťci:

1) witaj─ů rodz─ůc─ů osobi┼Ťcie, przedstawiaj─ů si─Ö i wyja┼Ťniaj─ů swoj─ů rol─Ö w opiece nad ni─ů;

2) prezentuj─ů spokojn─ů i wzbudzaj─ůc─ů zaufanie postaw─Ö;

3) szanuj─ů prywatno┼Ť─ç rodz─ůcej i jej poczucie intymno┼Ťci;

4) zapoznaj─ů si─Ö z planem porodu, omawiaj─ů go z rodz─ůc─ů i w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci stosuj─ů jego postanowienia;

5) omawiaj─ů z rodz─ůc─ů dost─Öpne sposoby ┼éagodzenia b├│lu;

6) ka┼╝dorazowo uzyskuj─ů zgod─Ö rodz─ůcej lub jej przedstawiciela ustawowego na wykonanie zabieg├│w i bada┼ä;

7) udzielaj─ů informacji na temat sposob├│w wzywania pomocy;

8) w sytuacji konieczno┼Ťci przekazania opieki nad rodz─ůc─ů informuj─ů j─ů o tym fakcie.

3. Podczas porodu nale┼╝y udziela─ç wsparcia medycznego w nast─Öpuj─ůcy spos├│b:

1) zapewni─ç ci─ůg┼éo┼Ť─ç opieki;

2) dostosowa─ç, z uwzgl─Ödnieniem mo┼╝liwo┼Ťci organizacyjnych podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů, opiek─Ö nad rodz─ůc─ů do jej indywidualnych potrzeb i aktualnej sytuacji zdrowotnej;

3) umo┼╝liwi─ç rodz─ůcej korzystanie ze wsparcia osoby bliskiej;

4) zach─Öca─ç rodz─ůc─ů do aktywno┼Ťci fizycznej i pomaga─ç jej w znajdowaniu optymalnych dla niej pozycji podczas ca┼éego porodu;

5) zapewni─ç rodz─ůcej mo┼╝liwo┼Ť─ç spo┼╝ywania przejrzystych p┼éyn├│w, tak┼╝e podczas aktywnej fazy porodu.

4. Decyzj─Ö o mo┼╝liwo┼Ťci spo┼╝ywania posi┼ék├│w przez rodz─ůc─ů podejmuje osoba sprawuj─ůca opiek─Ö nad rodz─ůc─ů.

5. Podczas porodu osoby sprawuj─ůce opiek─Ö oraz inne osoby uczestnicz─ůce bezpo┼Ťrednio w udzielaniu ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych s─ů obowi─ůzane do przestrzegania zasad higieny og├│lnej, aseptyki i antyseptyki; wyb├│r ┼Ťrodk├│w ochrony osobistej opiera si─Ö na ocenie ryzyka zaka┼╝enia.

VII. ┼üagodzenie b├│lu porodowego

1. Rodz─ůca ma prawo do ┼éagodzenia b├│lu porodowego.

2. Rodz─ůcej przyjmowanej do podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w celu porodu przekazuje si─Ö, w spos├│b dla niej zrozumia┼éy, informacj─Ö o przebiegu porodu, metodach ┼éagodzenia b├│lu porodowego i ich dost─Öpno┼Ťci w tym podmiocie.

3. Osoby sprawuj─ůce opiek─Ö nad rodz─ůc─ů uzgadniaj─ů z ni─ů spos├│b post─Öpowania maj─ůcego na celu ┼éagodzenie b├│lu porodowego, z uwzgl─Ödnieniem stanu klinicznego oraz gradacji metod dost─Öpnych i stosowanych w podmiocie wykonuj─ůcym dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů, oraz zapewniaj─ů rodz─ůcej wsparcie w ich zastosowaniu, uwzgl─Ödniaj─ůc jej zdanie w tym zakresie.

4. W podmiocie wykonuj─ůcym dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů realizuj─ůcym opiek─Ö nad rodz─ůc─ů opracowuje si─Ö, w formie pisemnej, tryb post─Öpowania w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego, uwzgl─Ödniaj─ůcy ust. 1-3 i 7-24 i dost─Öpne w tym podmiocie metody ┼éagodzenia b├│lu porodowego.

5. Tryb post─Öpowania w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego akceptuje kierownik podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů, a je┼╝eli kierownik nie jest lekarzem, jego zast─Öpca do spraw medycznych.

6. Lekarze, po┼éo┼╝ne i piel─Ögniarki udzielaj─ůcy ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych odpowiednio w bloku porodowym, oddziale po┼éo┼╝niczym, oddziale neonatologicznym, oddziale anestezjologii, oddziale anestezjologii i intensywnej terapii, zapoznaj─ů si─Ö z trybem post─Öpowania w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego, o kt├│rym mowa w ust. 4, potwierdzaj─ůc to podpisem.

7. ┼üagodzenie b├│lu porodowego obejmuje metody niefarmakologiczne i farmakologiczne.

8. Metody niefarmakologiczne ┼éagodzenia b├│lu porodowego obejmuj─ů:

1) utrzymanie aktywno┼Ťci fizycznej rodz─ůcej i przyjmowanie pozycji zmniejszaj─ůcych odczucia b├│lowe, w szczeg├│lno┼Ťci: spacer, ko┼éysanie si─Ö, przyjmowanie pozycji kucznej lub pozycji wertykalnych z wykorzystaniem sprz─Öt├│w pomocniczych, w szczeg├│lno┼Ťci takich jak: gumowa pi┼éka, worek sako, drabinki, materac, sznury porodowe, krzes┼éo porodowe;

2) techniki oddechowe i ─çwiczenia relaksacyjne;

3) metody fizjoterapeutyczne, w tym: masa┼╝ relaksacyjny, ciep┼ée lub zimne ok┼éady w okolicach odczuwania b├│lu, przezsk├│rn─ů stymulacj─Ö nerw├│w (Transcuteneous Electrical Nerve Stimulation – TENS);

4) immersj─Ö wodn─ů;

5) akupunktur─Ö;

6) akupresur─Ö.

9. Metody niefarmakologiczne ┼éagodzenia b├│lu porodowego s─ů stosowane przez po┼éo┼╝n─ů odpowiedzialn─ů za prowadzenie porodu fizjologicznego lub przez osob─Ö blisk─ů, a w porodzie nieprzebiegaj─ůcym fizjologicznie przez po┼éo┼╝n─ů z pomoc─ů osoby bliskiej po poinformowaniu lekarza po┼éo┼╝nika. Dob├│r metody uzgadniany jest z rodz─ůc─ů.

10. Zakres i cz─Östo┼Ť─ç monitorowania stanu rodz─ůcej oraz p┼éodu w czasie stosowania metod niefarmakologicznych ┼éagodzenia b├│lu porodowego powinny uwzgl─Ödnia─ç aktualny stan kliniczny rodz─ůcej.

11. Metody farmakologiczne ┼éagodzenia b├│lu porodowego obejmuj─ů:

1) analgezj─Ö wziewn─ů;

2) do┼╝ylne lub domi─Ö┼Ťniowe stosowanie opioid├│w;

3) analgezj─Ö regionaln─ů i miejscow─ů.

12. Zastosowanie w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego analgezji wziewnej wymaga dodatkowego monitorowania stanu og├│lnego rodz─ůcej i p┼éodu, w spos├│b okre┼Ťlony w ust. 34, a w szczeg├│lnych przypadkach wdro┼╝enie dodatkowych metod monitorowania stanu p┼éodu.

13. Zastosowanie w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego produkt├│w leczniczych z grupy opioid├│w wymaga dodatkowego monitorowania stanu rodz─ůcej i p┼éodu w spos├│b okre┼Ťlony w ust. 34. Ze wzgl─Ödu na mo┼╝liw─ů zwi─Ökszon─ů szybko┼Ť─ç rozwierania szyjki macicy, a tym samym skr├│cenie trwania pierwszego okresu porodu oraz sedacj─Ö rodz─ůcej, nale┼╝y uwzgl─Ödni─ç aktywne prowadzenie porodu, uwzgl─Ödniaj─ůce por├│d w pozycji le┼╝─ůcej, cz─Östsz─ů kontrol─Ö rozwarcia szyjki macicy i ci─ůg┼ée monitorowanie KTG.

14. Analgezja regionalna obejmuje:

1) analgezj─Ö zewn─ůtrzoponow─ů;

2) po┼é─ůczon─ů analgezj─Ö podpaj─Öczyn├│wkow─ů i zewn─ůtrzoponow─ů;

3) analgezj─Ö podpaj─Öczyn├│wkow─ů.

15. Analgezja miejscowa obejmuje blokad─Ö nerwu sromowego.

16. ┼Üwiadczenia w zakresie analgezji regionalnej porodu s─ů udzielane w warunkach umo┼╝liwiaj─ůcych bezpo┼Ťredni dost─Öp przy ┼é├│┼╝ku porodowym do ┼║r├│d┼éa tlenu, aparatu do pomiaru nieinwazyjnego ci┼Ťnienia t─Ötniczego, pulsoksymetru i pompy infuzyjnej oraz dost─Öpno┼Ťci do monitora EKG i elektrycznego urz─ůdzenia do odsysania, zestawu do resuscytacji kr─ů┼╝eniowo-oddechowej, defibrylatora i produkt├│w leczniczych.

17. Por├│d z zastosowaniem analgezji regionalnej jest prowadzony przez lekarza po┼éo┼╝nika.

18. Blokada nerwu sromowego jest wykonywana przez lekarza po┼éo┼╝nika i nie wymaga udzia┼éu lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu.

19. Analgezj─Ö regionaln─ů rozpoczyna si─Ö w aktywnej fazie I okresu porodu, przy rozwarciu co najmniej 1 cm uj┼Ťcia zewn─Ötrznego szyjki macicy. W uzasadnionych medycznie przypadkach mo┼╝liwe jest wcze┼Ťniejsze rozpocz─Öcie analgezji. Analgezja regionalna powinna by─ç kontynuowana podczas II okresu porodu.

20. Analgezja regionalna jest poprzedzona konsultacj─ů lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu, przeprowadzon─ů na zlecenie lekarza po┼éo┼╝nika, nie p├│┼║niej ni┼╝ 30 minut od zg┼éoszenia lekarzowi prowadz─ůcemu analgezj─Ö regionaln─ů porodu takiego zlecenia.

21. Przed zastosowaniem analgezji regionalnej rodz─ůca uzyskuje od lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu informacj─Ö o jej przebiegu, jej wp┼éywie na przebieg porodu i p┼é├│d, mo┼╝liwych powik┼éaniach i dzia┼éaniach niepo┼╝─ůdanych. Warunkiem zastosowania analgezji regionalnej jest uzyskanie przez lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu pisemnej zgody rodz─ůcej lub jej przedstawiciela ustawowego.

22. Badania poprzedzaj─ůce zastosowanie analgezji regionalnej obejmuj─ů:

1) badanie fizykalne i ocen─Ö stanu fizycznego rodz─ůcej wed┼éug skali American Society of Anesthesiologists (ASA);

2) badanie spe┼énienia kryteri├│w kwalifikacji do analgezji regionalnej porodu pod postaci─ů blokady centralnej;

3) badania diagnostyczne zgodne z wytycznymi Grupy Roboczej Zarz─ůdu G┼é├│wnego Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii;

4) badanie po┼éo┼╝nicze oceniaj─ůce post─Öp porodu, istniej─ůce zagro┼╝enia i stan p┼éodu dokonane przez lekarza po┼éo┼╝nika, kt├│ry b─Ödzie nadzorowa┼é przebieg porodu i w przypadku powik┼éa┼ä po┼éo┼╝niczych wdro┼╝y odpowiednie post─Öpowanie.

23. W przygotowaniu, wykonaniu i prowadzeniu analgezji regionalnej z lekarzem prowadz─ůcym analgezj─Ö regionaln─ů porodu wsp├│┼épracuje po┼éo┼╝na anestezjologiczna lub piel─Ögniarka anestezjologiczna.

24. Lekarz prowadz─ůcy analgezj─Ö regionaln─ů porodu mo┼╝e prowadzi─ç wi─Öcej ni┼╝ jedn─ů analgezj─Ö porodu jednocze┼Ťnie pod warunkiem, ┼╝e uzna takie post─Öpowanie za bezpieczne dla rodz─ůcych. Lekarz prowadz─ůcy analgezj─Ö regionaln─ů porodu nie mo┼╝e w tym samym czasie udziela─ç innego rodzaju ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych.

25. Podczas porodu z zastosowaniem analgezji regionalnej rodz─ůca pozostaje pod opiek─ů po┼éo┼╝nej anestezjologicznej lub piel─Ögniarki anestezjologicznej. Po┼éo┼╝na anestezjologiczna lub piel─Ögniarka anestezjologiczna sprawuj─ůca opiek─Ö nad rodz─ůc─ů w warunkach analgezji regionalnej wsp├│┼épracuje z lekarzem po┼éo┼╝nikiem i lekarzem prowadz─ůcym analgezj─Ö regionaln─ů porodu, z uwzgl─Ödnieniem podawania produkt├│w leczniczych do przestrzeni zewn─ůtrzoponowej lub podpaj─Öczyn├│wkowej zgodnie z zaleceniem lekarskim. Po┼éo┼╝na anestezjologiczna sprawuje opiek─Ö nad jedn─ů rodz─ůc─ů w warunkach analgezji regionalnej, w┼é─ůczaj─ůc w to czynno┼Ťci zwi─ůzane z porodem i analgezj─ů regionaln─ů.

26. Rodz─ůcej otrzymuj─ůcej analgezj─Ö regionaln─ů nale┼╝y za┼éo┼╝y─ç kart─Ö przebiegu znieczulenia, w kt├│rej s─ů dokumentowane wyniki oceny klinicznej dokonanej przed za┼éo┼╝eniem cewnika do analgezji regionalnej, w tym wyniki bada┼ä okre┼Ťlonych w ust. 22, dawkowanie produkt├│w leczniczych znieczulenia miejscowego i innych produkt├│w leczniczych, warto┼Ťci monitorowanych parametr├│w funkcji ┼╝yciowych oraz ewentualne powik┼éania.

27. Po podaniu produkt├│w leczniczych znieczulenia miejscowego do przestrzeni zewn─ůtrzoponowej lub podpaj─Öczyn├│wkowej rodz─ůca znajduje si─Ö pod bezpo┼Ťrednim nadzorem lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu przez co najmniej 30 minut.

28. Monitorowanie funkcji ┼╝yciowych:

1) przed rozpocz─Öciem analgezji regionalnej jest konieczna w szczeg├│lno┼Ťci kontrola:

a) ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi mierzonego w przerwie mi─Ödzyskurczowej (SAP/DAP),

b) czynno┼Ťci serca (HR),

c) saturacji krwi obwodowej (SpO2),

d) cz─Östo┼Ťci akcji serca p┼éodu (FHR);

2) pomiary parametr├│w wymienionych w pkt 1 nale┼╝y powtarza─ç nie rzadziej ni┼╝ co 5 minut od podania dawki produktu leczniczego miejscowo znieczulaj─ůcego inicjuj─ůcej analgezj─Ö przez co najmniej 30 minut do momentu stabilizacji parametr├│w rodz─ůcej i p┼éodu;

3) oceny stanu rodz─ůcej podczas trwania analgezji regionalnej dokonuje si─Ö nie rzadziej ni┼╝ co 90 minut przez lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu i w czasie rzeczywistym przez ci─ůg┼éy i bezpo┼Ťredni nadz├│r po┼éo┼╝nej anestezjologicznej lub piel─Ögniarki anestezjologicznej;

4) wyniki pomiar├│w, w tym ocen─Ö rozprzestrzeniania analgezji regionalnej, ocen─Ö poziomu z┼éagodzenia b├│lu, jego charakteru oraz zdolno┼Ťci rodz─ůcej do przemieszczania si─Ö, odnotowuje si─Ö w karcie przebiegu znieczulenia;

5) przy ka┼╝dym kolejnym podaniu dawki produkt├│w leczniczych miejscowo znieczulaj─ůcych w celu przed┼éu┼╝enia analgezji regionalnej porodu monitoruje si─Ö parametry okre┼Ťlone w pkt 1.

29. Opieka nad po┼éo┼╝nic─ů i noworodkiem po analgezji regionalnej obejmuje:

1) pozostawanie po┼éo┼╝nicy i noworodka pod opiek─ů po┼éo┼╝nej i nadzorem lekarza po┼éo┼╝nika, lekarza oddzia┼éu neonatologicznego lub lekarza prowadz─ůcego analgezj─Ö regionaln─ů porodu, do chwili ust─ůpienia ryzyka niewydolno┼Ťci oddechowej oraz wykluczenia innych niebezpiecznych powik┼éa┼ä zwi─ůzanych z analgezj─ů regionaln─ů porodu;

2) dokonanie u noworodka wst─Öpnej oceny jego stanu wed┼éug skali Apgar, a nast─Öpnie podj─Öcie czynno┼Ťci wymienionych w cz─Ö┼Ťci XIII.

30. Zastosowanie farmakologicznych metod ┼éagodzenia b├│lu wymaga wdro┼╝enia indywidualnego schematu post─Öpowania, odpowiedniego do zastosowanej metody i stanu klinicznego rodz─ůcej. Warunkiem zastosowania tych metod jest uzyskanie zgody rodz─ůcej, poprzedzonej udzieleniem jej przez lekarza informacji na temat wp┼éywu danej metody na przebieg porodu i dobrostan p┼éodu, a tak┼╝e wyst─ůpienia mo┼╝liwych powik┼éa┼ä i skutk├│w ubocznych. Rodz─ůca udziela pisemnej zgody na zastosowanie danej metody.

31. Za prowadzenie porodu, w kt├│rym dla z┼éagodzenia b├│lu porodowego s─ů zastosowane ┼Ťrodki farmakologiczne, w tym analgezja regionalna, jest odpowiedzialny lekarz po┼éo┼╝nik. Za realizacj─Ö procedury analgezji regionalnej jest odpowiedzialny lekarz prowadz─ůcy analgezj─Ö regionaln─ů porodu.

32. W zakresie dzia┼éa┼ä maj─ůcych na celu ┼éagodzenie b├│lu porodowego metodami farmakologicznymi prowadz─ůcy por├│d lekarz po┼éo┼╝nik wsp├│┼épracuje z:

1) lekarzem prowadz─ůcym analgezj─Ö regionaln─ů porodu;

2) po┼éo┼╝n─ů albo po┼éo┼╝n─ů anestezjologiczn─ů albo piel─Ögniark─ů anestezjologiczn─ů;

3) lekarzem oddzia┼éu neonatologicznego.

33. Farmakologiczne metody ┼éagodzenia b├│lu porodowego s─ů wdra┼╝ane w przypadku braku oczekiwanej skuteczno┼Ťci zastosowanych metod niefarmakologicznych lub wyst─ůpienia wskaza┼ä medycznych do ich zastosowania. Rozpocz─Öcie farmakologicznego ┼éagodzenia b├│lu porodowego ka┼╝dorazowo jest poprzedzone badaniem po┼éo┼╝niczym oraz przeprowadzon─ů i udokumentowan─ů przez lekarza po┼éo┼╝nika ocen─ů nat─Ö┼╝enia b├│lu lub identyfikacj─ů wskaza┼ä medycznych oraz uzyskaniem zgody rodz─ůcej na zastosowanie proponowanej metody.

34. Zastosowanie farmakologicznych metod ┼éagodzenia b├│lu porodowego wymaga, w czasie stosowania tych metod, nadzoru lekarza po┼éo┼╝nika i po┼éo┼╝nej oraz dodatkowego monitorowania rodz─ůcej i p┼éodu obejmuj─ůcego:

1) u rodz─ůcej ocen─Ö funkcji:

a) uk┼éadu oddechowego, w tym liczby oddech├│w oraz pulsoksymetri─Ö przez co najmniej 6 godzin od ostatniej dawki stosowanego opioidu, uwzgl─Ödniaj─ůc─ů rodzaj zastosowanego opioidu i drogi jego podania; w uzasadnionych przypadkach obserwacja co najmniej 12 godzin,

b) uk┼éadu kr─ů┼╝enia, obejmuj─ůc─ů pomiary ci┼Ťnienia t─Ötniczego i t─Ötna nie rzadziej ni┼╝ co 1 godzin─Ö, a w uzasadnionych przypadkach odpowiednio cz─Ö┼Ťciej;

2) u p┼éodu – ocen─Ö czynno┼Ťci serca p┼éodu nie rzadziej ni┼╝ co 15 minut.

35. Osoby sprawuj─ůce opiek─Ö nad rodz─ůc─ů odnotowuj─ů podejmowane dzia┼éania maj─ůce na celu ┼éagodzenie b├│lu porodowego oraz ocen─Ö stanu rodz─ůcej i p┼éodu w karcie obserwacji przebiegu porodu oraz w przypadku zastosowania analgezji regionalnej – w karcie przebiegu znieczulenia.

VIII. Rozpocz─Öcie porodu

1. Przyj─Öcie do porodu nast─Öpuje przez zg┼éoszenie si─Ö do wybranego podmiotu realizuj─ůcego ┼Ťwiadczenia zdrowotne w zakresie po┼éo┼╝nictwa.

2. Miejsce porodu, z wyj─ůtkiem wyst─ůpienia stan├│w nag┼éych, powinno by─ç zgodne z dokonan─ů i udokumentowan─ů ocen─ů czynnik├│w ryzyka oko┼éoporodowego.

3. Rozpoznanie porodu:

1) pocz─ůtek porodu rozpoznaje si─Ö na podstawie czynno┼Ťci skurczowej macicy powoduj─ůcej post─Öp porodu (skracanie i rozwieranie szyjki macicy), odr├│┼╝niaj─ůc skurcze przepowiadaj─ůce od w┼éa┼Ťciwych skurcz├│w porodowych;

2) przebieg post─Öpu porodu jest monitorowany na podstawie obserwacji klinicznej oraz bada┼ä po┼éo┼╝niczych.

4. Nale┼╝y zidentyfikowa─ç ewentualn─ů potrzeb─Ö obj─Öcia rodz─ůcej ┼Ťr├│dporodow─ů profilaktyk─ů wyst─ůpienia zaka┼╝enia paciorkowcem grupy B (GBS) oraz profilaktyk─ů konfliktu serologicznego zgodnie z zaleceniami oraz w przypadku zaistnienia takiej konieczno┼Ťci podj─ů─ç niezb─Ödne dzia┼éania profilaktyczne.

5. U ka┼╝dej kobiety zg┼éaszaj─ůcej si─Ö do porodu nale┼╝y zweryfikowa─ç badania na obecno┼Ť─ç antygenu HBs oraz w kierunku zaka┼╝enia HIV (z 33-37 tygodnia ci─ů┼╝y). W razie braku aktualnych bada┼ä nale┼╝y je niezw┼éocznie wykona─ç.

IX. Post─Öpowanie w I okresie porodu

1. Do zada┼ä os├│b sprawuj─ůcych opiek─Ö podczas I okresu porodu nale┼╝y:

1) ocena objaw├│w ┼Ťwiadcz─ůcych o rozpoczynaj─ůcym si─Ö porodzie;

2) przyj─Öcie rodz─ůcej do porodu, w tym:

a) wys┼éuchanie i ocena czynno┼Ťci serca p┼éodu,

b) dok┼éadne zebranie wywiadu og├│lnego i ginekologicznego,

c) dokonanie analizy przebiegu obecnej ci─ů┼╝y i dok┼éadne zebranie wywiadu po┼éo┼╝niczego dotycz─ůcego przebytych ci─ů┼╝ i porod├│w, powik┼éa┼ä z nimi zwi─ůzanych oraz rozwoju dzieci,

d) sprawdzenie grupy krwi kobiety,

e) ocena wynik├│w bada┼ä laboratoryjnych,

f) ocena po┼éo┼╝enia i oszacowanie wielko┼Ťci p┼éodu,

g) przeprowadzenie badania po┼éo┼╝niczego wewn─Ötrznego z ocen─ů zaawansowania porodu i ci─ůg┼éo┼Ťci p─Öcherza p┼éodowego,

h) dokonanie oceny czynno┼Ťci skurczowej macicy,

i) dokonanie analizy proporcji mi─Ödzy p┼éodem a miednic─ů matki,

j) dokonanie oceny stanu og├│lnego matki,

k) dokonanie oceny wyst─Öpowania czynnik├│w ryzyka,

l) za┼éo┼╝enie dokumentacji medycznej,

m) wykonanie lewatywy i golenia ow┼éosienia ┼éonowego, wy┼é─ůcznie na ┼╝yczenie rodz─ůcej,

n) zak┼éadanie wk┼éucia do ┼╝y┼éy obwodowej, je┼╝eli sytuacja tego wymaga,

o) dokonanie oceny przygotowania do porodu oraz aktywnego w nim uczestnictwa,

p) udokumentowanie wszystkich obserwacji z przebiegu porodu, a tak┼╝e podejmowanych dzia┼éa┼ä, z uwzgl─Ödnieniem karty obserwacji porodu (partogramu).

2. Brak post─Öpu porodu stwierdza si─Ö, gdy rozwieranie szyjki macicy nast─Öpuje wolniej ni┼╝ p├│┼é cm na godzin─Ö, oceniane w odst─Öpach czterogodzinnych. W sytuacji rozpoznania braku post─Öpu porodu w I okresie do opieki w┼é─ůcza si─Ö lekarz po┼éo┼╝nik.

3. W ramach prowadzenia I okresu porodu osoba sprawuj─ůca opiek─Ö jest obowi─ůzana do:

1) okre┼Ťlania i aktualizowania oceny stanu po┼éo┼╝niczego w oparciu o badanie po┼éo┼╝nicze z uwzgl─Ödnieniem bie┼╝─ůcej oceny czynnik├│w ryzyka po┼éo┼╝niczego przez:

a) dokonywanie oceny post─Öpu porodu zgodnie z og├│lnie przyj─Ötymi zasadami prowadzenia porodu,

b) dokonywanie oceny czynno┼Ťci skurczowej macicy (cz─Östotliwo┼Ť─ç skurcz├│w, ich nat─Ö┼╝enie i czas trwania);

2) nawi─ůzania i utrzymania kontaktu z rodz─ůc─ů i z osob─ů blisk─ů, zapewniaj─ůcego poczucie bezpiecze┼ästwa i poszanowania godno┼Ťci osobistej;

3) dokonywania oceny stanu rodz─ůcej przez:

a) ocen─Ö ┼Ťwiadomo┼Ťci (przytomno┼Ťci) oraz identyfikacj─Ö potrzeb i rodzaju oczekiwanego wsparcia,

b) prowadzenie obserwacji stanu og├│lnego (temperatura cia┼éa, t─Ötno, ci┼Ťnienie t─Ötnicze krwi, zabarwienie pow┼éok sk├│rnych), stanu ┼Ťluz├│wek co dwie godziny oraz kontrol─Ö wype┼énienia p─Öcherza moczowego co dwie godziny, a w uzasadnionych przypadkach odpowiednio cz─Ö┼Ťciej,

c) ocen─Ö wydzieliny pochwowej,

d) ocen─Ö samopoczucia oraz stopnia reaktywno┼Ťci rodz─ůcej na skurcze macicy;

4) dokonywania oceny stanu p┼éodu przez os┼éuchiwanie i ocen─Ö czynno┼Ťci serca p┼éodu co najmniej przez minut─Ö, co 15-30 minut, i odr├│┼╝nienie czynno┼Ťci serca p┼éodu od innych zjawisk akustycznych, przy czym monitorowanie stanu p┼éodu za pomoc─ů kardiografu nale┼╝y prowadzi─ç w medycznie uzasadnionych przypadkach. W sytuacjach w─ůtpliwych konieczne wykonanie przynajmniej trzydziestominutowego zapisu kardiotokograficznego;

5) prowadzenia psychoprofilaktyki po┼éo┼╝niczej oraz ┼éagodzenia dolegliwo┼Ťci wyst─Öpuj─ůcych u rodz─ůcej;

6) aktywizowania rodz─ůcej do czynnego udzia┼éu w porodzie przez:

a) informowanie o post─Öpie porodu,

b) pomoc w wyborze sposobu prowadzenia porodu oraz zach─Öcanie do stosowania r├│┼╝nych udogodnie┼ä i form aktywno┼Ťci,

c) zach─Öcanie do wyra┼╝ania swoich potrzeb zwi─ůzanych z porodem,

d) wsp├│┼éprac─Ö z osob─ů blisk─ů;

7) dokumentowania post─Öpu i przebiegu porodu, wynik├│w obserwacji, wykonywanych bada┼ä i zabieg├│w oraz dobrostanu rodz─ůcej i p┼éodu, w tym prowadzenia partogramu;

8) przygotowania zestawu do porodu oraz miejsca do odbycia II okresu porodu.

X. Post─Öpowanie w II okresie porodu

1. Czas trwania II okresu porodu nie powinien przekroczy─ç dw├│ch godzin. W przypadku rodz─ůcych z zastosowaniem znieczulenia zewn─ůtrzoponowego do trzech godzin. Decyzj─Ö o wyd┼éu┼╝eniu czasu trwania II okresu porodu powy┼╝ej dw├│ch godzin podejmuje lekarz po┼éo┼╝nik po uwzgl─Ödnieniu aktualnych czynnik├│w ryzyka.

2. W przypadku stwierdzenia braku post─Öpu II okresu porodu dalsz─ů opiek─Ö nad rodz─ůc─ů obejmuje lekarz po┼éo┼╝nik.

3. W II okresie porodu nale┼╝y umo┼╝liwi─ç rodz─ůcej przyjmowanie pozycji, kt├│re uznaje ona za najwygodniejsze.

4. Osoba sprawuj─ůca opiek─Ö rozpoznaje II okres porodu, opieraj─ůc si─Ö na obserwacji zachowania rodz─ůcej, jej odczu─ç oraz wyniku badania po┼éo┼╝niczego wewn─Ötrznego. W tym okresie porodu osoba sprawuj─ůca opiek─Ö jest obowi─ůzana do podj─Öcia, realizacji oraz udokumentowania wykonania nast─Öpuj─ůcych dzia┼éa┼ä:

1) oceny stanu og├│lnego rodz─ůcej;

2) oceny czynno┼Ťci serca p┼éodu po ka┼╝dym skurczu mi─Ö┼Ťnia macicy, je┼╝eli jest to mo┼╝liwe, pomiar powinien trwa─ç co najmniej 1 minut─Ö;

3) oceny czynno┼Ťci skurczowej mi─Ö┼Ťnia macicy;

4) pozostawania w sta┼éym kontakcie z rodz─ůc─ů, po przygotowaniu zestawu do porodu i miejsca do porodu;

5) przygotowania si─Ö do przyj─Öcia porodu, zgodnie z zasadami aseptyki i antyseptyki;

6) wsp├│┼épracy z rodz─ůc─ů umo┼╝liwiaj─ůcej przyj─Öcie dogodnej dla niej pozycji oraz kierowanie si─Ö potrzeb─ů parcia przyczyniaj─ůcego si─Ö do post─Öpu porodu, ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem pozycji wertykalnych;

7) ochrony krocza, przy czym naci─Öcie krocza nale┼╝y stosowa─ç wy┼é─ůcznie w medycznie uzasadnionych przypadkach;

8) kontroli odginania si─Ö g┼é├│wki p┼éodu, a po jej urodzeniu podj─Öcie czynno┼Ťci zapewniaj─ůcych prawid┼éowe wytaczanie si─Ö bark├│w.

XI. Post─Öpowanie w III okresie porodu

1. Czas trwania III okresu porodu nie powinien przekroczy─ç jednej godziny.

2. W ramach prowadzenia III okresu porodu osoba sprawuj─ůca opiek─Ö jest obowi─ůzana do podj─Öcia, realizacji i udokumentowania wykonania nast─Öpuj─ůcych dzia┼éa┼ä:

1) oceny stanu og├│lnego rodz─ůcej na podstawie podstawowych parametr├│w stanu og├│lnego oraz oceny zabarwienia pow┼éok sk├│rnych i b┼éon ┼Ťluzowych;

2) okazania noworodka matce, poinformowania o jego p┼éci i godzinie porodu;

3) za┼éo┼╝enia noworodkowi opasek identyfikacyjnych, przed jego odp─Öpnieniem, po wcze┼Ťniejszym odczytaniu i potwierdzeniu przez matk─Ö zawartych na nich danych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 36 ust. 6 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia┼éalno┼Ťci leczniczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 991);

4) zaci┼Ťni─Öcia p─Öpowiny po ustaniu t─Ötnienia, jednak nie wcze┼Ťniej ni┼╝ po up┼éywie jednej minuty od urodzenia si─Ö dziecka;

5) przeci─Öcia p─Öpowiny ja┼éowymi narz─Ödziami;

6) oceny stanu noworodka – w razie potrzeby podj─Öcie czynno┼Ťci resuscytacyjnych, zgodnych z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii;

7) osuszenia noworodka po wydobyciu i po┼éo┼╝enia go na brzuchu matki w kontakcie „sk├│ra do sk├│ry”, je┼╝eli stan og├│lny noworodka i matki na to pozwalaj─ů, oraz zabezpieczenia noworodka przed utrat─ů ciep┼éa;

8) obserwacji przebiegu kontaktu matki i dziecka „sk├│ra do sk├│ry” i pomocy w przystawieniu noworodka do piersi, je┼╝eli stan og├│lny noworodka i matki na to pozwalaj─ů;

9) podania produkt├│w leczniczych w uzasadnionych sytuacjach;

10) oceny stanu tkanek mi─Ökkich kana┼éu rodnego, a w przypadku naci─Öcia krocza – jego rozleg┼éo┼Ťci;

11) oceny krwawienia z dr├│g rodnych i stopnia jego nasilenia;

12) oceny obkurczenia mi─Ö┼Ťnia macicy;

13) rozpoznania objaw├│w oddzielenia i wydalenia ┼éo┼╝yska;

14) oceny kompletno┼Ťci pop┼éodu;

15) oceny ilo┼Ťci krwi utraconej podczas porodu.

3. Aktywne wydalanie ┼éo┼╝yska powinno mie─ç miejsce po jego oddzieleniu si─Ö. Poza przypadkami krwotoku niezalecane jest wykonywanie ucisku na dno macicy, masowanie macicy oraz poci─ůganie za p─Öpowin─Ö.

XII. Post─Öpowanie w IV okresie porodu

1. Opieka nad rodz─ůc─ů podczas IV okresu porodu obejmuje:

1) kontrol─Ö i ocen─Ö stanu og├│lnego;

2) kontrol─Ö i ocen─Ö stanu obkurczenia mi─Ö┼Ťnia macicy i wielko┼Ťci krwawienia z dr├│g rodnych;

3) kontrol─Ö stanu kana┼éu rodnego, ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem kontroli szyjki macicy we wziernikach;

4) zaopatrzenie chirurgiczne ran w obr─Öbie kana┼éu rodnego i krocza;

5) instrukta┼╝ w zakresie prawid┼éowego przystawiania dziecka do piersi i pomoc w karmieniu piersi─ů oraz przekazanie informacji na temat zasad post─Öpowania w laktacji w pierwszej dobie po┼éogu;

6) udokumentowanie dokonanych obserwacji i wykonanych zada┼ä.

2. Prawid┼éowa obj─Öto┼Ť─ç fizjologicznego krwawienia w czasie porodu nie powinna przekracza─ç 500 ml krwi.

XIII. Opieka nad noworodkiem

1. Opieka w oddziale porodowym lub innej jednostce lub kom├│rce organizacyjnej podmiotu o tym profilu:

1) w sali porodowej znajduje si─Ö stanowisko noworodkowe wyposa┼╝one w: promiennik ciep┼éa, uk┼éad do wspomagania oddychania (resuscytator), zegar Apgar, ssak, kardiomonitor, wag─Ö;

2) stanowisko noworodkowe jest przeznaczone do:

a) badania noworodka,

b) wykonywania procedur u noworodk├│w z zaburzeniami pierwszego oddechu,

c) resuscytacji noworodka;

3) sala do ci─Ö─ç cesarskich w podmiotach leczniczych posiadaj─ůcych oddzia┼éy o II i III poziomie referencyjnym opieki perinatalnej jest wyposa┼╝ona w dwa stanowiska do resuscytacji;

4) opieka piel─Ögnacyjna nad po┼éo┼╝nic─ů i noworodkiem jest realizowana przez po┼éo┼╝n─ů;

5) po┼éo┼╝na odpowiedzialna za opiek─Ö nad noworodkiem:

a) dokonuje oznakowania noworodka, zaci┼Ťni─Öcia i przeci─Öcia p─Öpowiny, o kt├│rych mowa w cz─Ö┼Ťci XI ust. 2 pkt 3-5,

b) ocenia noworodka wg skali Apgar; ocena ta powinna by─ç wykonywana na brzuchu matki, je┼╝eli nie wyst─Öpuj─ů przeciwwskazania zdrowotne,

c) nadzoruje pierwsze karmienie piersi─ů,

d) wykonuje procedury post─Öpowania ze zdrowym noworodkiem (profilaktyk─Ö zaka┼╝enia przedniego odcinka oka zgodnie z zaleceniami, profilaktyk─Ö krwawienia wywo┼éanego niedoborem witaminy K zgodnie z aktualnymi zaleceniami, szczepienia wed┼éug aktualnego Programu Szczepie┼ä Ochronnych);

6) w sali porodowej, w kt├│rej rodzi si─Ö noworodek, znajduje si─Ö co najmniej jedna osoba posiadaj─ůca umiej─Ötno┼Ťci resuscytacji, potwierdzone certyfikatem uko┼äczenia kursu resuscytacji noworodka i dysponuj─ůca niezb─Ödnym sprz─Ötem do resuscytacji;

7) obecno┼Ť─ç lekarza oddzia┼éu neonatologicznego w sali porodowej przed lub po urodzeniu noworodka jest wymagana w przypadku:

a) porodu zabiegowego,

b) porodu przedwczesnego,

c) porodu z ryzykiem niedotlenienia oko┼éoporodowego,

d) porodu u ci─Ö┼╝arnej z patologicznym przebiegiem ci─ů┼╝y,

e) porodu u ci─Ö┼╝arnej z przewidywanymi lub stwierdzanymi u noworodka wadami wrodzonymi,

f) uzasadnionych i udokumentowanych zaburze┼ä adaptacyjnych w IV okresie porodu;

8) bezpo┼Ťrednio po urodzeniu nale┼╝y umo┼╝liwi─ç dziecku nieprzerwany kontakt z matk─ů „sk├│ra do sk├│ry”, trwaj─ůcy dwie godziny po porodzie. W tym czasie nale┼╝y zach─Öca─ç matk─Ö do rozpoznania momentu, kiedy dziecko jest gotowe do ssania piersi, a tak┼╝e obserwowa─ç matk─Ö i dziecko, kontroluj─ůc cechy dobrego przystawienia i pozycji przy piersi, a w razie potrzeby zaoferowa─ç pomoc. Kontakt ten mo┼╝e by─ç przerwany wy┼é─ůcznie w sytuacji wyst─ůpienia zagro┼╝enia ┼╝ycia lub zdrowia matki lub noworodka, odnotowanego w dokumentacji medycznej.

2. Opieka w oddziale po┼éo┼╝niczym w systemie „matka z dzieckiem” lub innej jednostce lub kom├│rce organizacyjnej podmiotu o tym profilu:

1) zdrowy noworodek po pobycie wraz z matk─ů w sali porodowej jest przekazywany do oddzia┼éu po┼éo┼╝niczego zorganizowanego w systemie „matka z dzieckiem”;

2) w okresie pierwszych dwunastu godzin ┼╝ycia noworodka lekarz oddzia┼éu neonatologicznego w obecno┼Ťci matki lub ojca przeprowadza badanie kliniczne noworodka; badania tego nie nale┼╝y wykonywa─ç w okresie, o kt├│rym mowa w ust. 1 pkt 8, je┼╝eli nie wyst─Öpuje podejrzenie zagro┼╝enia ┼╝ycia lub zdrowia noworodka;

3) noworodki z zaburzeniami stwierdzonymi podczas badania, o kt├│rym mowa w pkt 2, mog─ůcymi stanowi─ç zagro┼╝enie dla ich ┼╝ycia i zdrowia, nale┼╝y niezw┼éocznie przekaza─ç do oddzia┼éu patologii noworodka o poziomie referencyjnym adekwatnym do jego potrzeb zdrowotnych;

4) wszystkie zabiegi piel─Ögnacyjne i obowi─ůzkowe standardowe procedury wykonywane s─ů po przekazaniu informacji i uzyskaniu zgody w obecno┼Ťci matki w sali „matka z dzieckiem”, o ile stan zdrowia matki na to pozwala;

5) u noworodka podczas pobytu w oddziale po┼éo┼╝niczym nale┼╝y wykona─ç:

a) test pulsoksymetryczny,

b) przesiewowe badanie s┼éuchu,

c) ocen─Ö umiej─Ötno┼Ťci ssania,

d) pobranie badania przesiewowego na bibu┼é─Ö (badanie suchej kropli krwi),

e) obowi─ůzkowe szczepienia po uzyskaniu kwalifikacji lekarskiej;

6) noworodkowi nale┼╝y za┼éo┼╝y─ç kart─Ö uodpornienia;

7) w dniu wypisu nale┼╝y sporz─ůdzi─ç i wyda─ç przedstawicielom ustawowym zewn─Ötrzn─ů dokumentacj─Ö medyczn─ů noworodka, zawieraj─ůc─ů w szczeg├│lno┼Ťci informacje dotycz─ůce:

a) istotnych danych dotycz─ůcych przebiegu ci─ů┼╝y i porodu,

b) wykonanych pomiar├│w antropometrycznych,

c) wykonanych szczepie┼ä ochronnych,

d) wykonanych bada┼ä przesiewowych,

e) wykonanych czynno┼Ťci profilaktycznych,

f) pobytu dziecka w szpitalu,

g) wydanych zalece┼ä ┼╝ywieniowych, piel─Ögnacyjnych, przeprowadzonego instrukta┼╝u matki w zakresie przystawiania do piersi i zasad karmienia piersi─ů oraz niezb─Ödnych konsultacji specjalistycznych;

8) nale┼╝y sporz─ůdzi─ç i wyda─ç przedstawicielom ustawowym dokumentacj─Ö noworodka okre┼Ťlon─ů przepisami o aktach stanu cywilnego;

9) podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů sprawuj─ůcy opiek─Ö nad noworodkiem przekazuje do dnia jego wypisu zg┼éoszenie o porodzie po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej lub podmiotowi wykonuj─ůcemu dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej; zg┼éoszenie o porodzie zawiera:

a) imi─Ö i nazwisko matki,

b) numer PESEL matki albo seri─Ö i numer dokumentu potwierdzaj─ůcego jej to┼╝samo┼Ť─ç w przypadku braku numeru PESEL,

c) godzin─Ö i dat─Ö urodzenia dziecka,

d) p┼ée─ç dziecka,

e) adres, pod kt├│rym matka wraz z dzieckiem b─Öd─ů przebywa─ç w okresie po┼éogu, oraz numer telefonu kontaktowego,

f) czytelny podpis osoby odpowiedzialnej za sporz─ůdzenie i wys┼éanie zg┼éoszenia;

10) przekazanie zg┼éoszenia o porodzie nast─Öpuje w spos├│b zapewniaj─ůcy mo┼╝liwo┼Ť─ç potwierdzenia jego odbioru; potwierdzenie odbioru jest do┼é─ůczane do wewn─Ötrznej dokumentacji noworodka lub odr─Öbnego rejestru zg┼éosze┼ä o porodzie prowadzonego przez podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů dokonuj─ůcy jego wypisu;

11) w przypadku braku mo┼╝liwo┼Ťci ustalenia po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej lub podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej przejmuj─ůcych opiek─Ö nad po┼éo┼╝nic─ů i noworodkiem podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů, w kt├│rym nast─ůpi┼é por├│d, informuje po┼éo┼╝nic─Ö o zasadach i zakresie opieki nad noworodkiem w miejscu jego pobytu oraz zasadach wyboru po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej lub podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej;

12) podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů sprawuj─ůcy opiek─Ö nad noworodkiem informuje w dniu wypisu jednostki organizacyjne pomocy spo┼éecznej w miejscu pobytu matki i noworodka o przypadku zaobserwowania zachowa┼ä mog─ůcych zagra┼╝a─ç bezpiecze┼ästwu dziecka i braku mo┼╝liwo┼Ťci ustalenia po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej lub podmiotu wykonuj─ůcego dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej, przejmuj─ůcych opiek─Ö nad noworodkiem w miejscu zamieszkania lub pobytu;

13) przepisu pkt 12 nie stosuje si─Ö, w przypadku gdy matka noworodka jest osob─ů uprawnion─ů do ┼Ťwiadcze┼ä opieki zdrowotnej na podstawie przepis├│w o koordynacji, o kt├│rej mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o ┼Ťwiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze ┼Ťrodk├│w publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z p├│┼║n. zm.), korzystaj─ůc─ů ze ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych z zakresu opieki oko┼éoporodowej podczas pobytu czasowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) albo certyfikatu czasowego zast─Öpuj─ůcego EKUZ.

3. Nale┼╝y zapewni─ç warunki prawid┼éowej laktacji i od┼╝ywiania noworodka przez:

1) dostarczenie matce przez po┼éo┼╝n─ů sprawuj─ůc─ů opiek─Ö nad matk─ů i dzieckiem informacji sp├│jnych i zgodnych z aktualn─ů wiedz─ů na temat laktacji w zakresie korzy┼Ťci i metod karmienia piersi─ů lub mlekiem kobiecym;

2) przeprowadzenie instrukta┼╝u matki w zakresie prawid┼éowej pozycji i sposobu przystawienia dziecka do piersi uwzgl─Ödniaj─ůcego informacj─Ö, ┼╝e we wczesnym okresie karmienia piersi─ů nale┼╝y podejmowa─ç pr├│by przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dob─Ö na przynajmniej 15 minut do ka┼╝dej piersi, a je┼╝eli noworodek nie budzi si─Ö, nale┼╝y go budzi─ç do karmienia po 3-4 godzinach, licz─ůc od pocz─ůtku ostatniego karmienia, z wyj─ůtkiem pierwszych dwunastu godzin ┼╝ycia dziecka, kiedy z powodu obni┼╝onej aktywno┼Ťci dziecka wybudzanie nie jest wymagane co trzy godziny;

3) zach─Öcanie matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak g┼éodu (czuwanie i zwi─Ökszona aktywno┼Ť─ç, poruszanie ustami, odruch szukania);

4) dokonywanie, w pierwszych dniach po urodzeniu, bie┼╝─ůcych obserwacji cech dobrego przystawienia i pozycji przy piersi oraz objaw├│w skutecznego i nieskutecznego karmienia (w szczeg├│lno┼Ťci liczba karmie┼ä, stolc├│w i mikcji na dob─Ö, czas trwania i rytm odg┼éosu po┼éykania podczas karmienia, przyrost masy tzw. wska┼║niki skutecznego karmienia), kt├│rych wyniki s─ů odnotowywane w dokumentacji medycznej; w przypadku stwierdzenia nieskutecznego karmienia piersi─ů nale┼╝y zdiagnozowa─ç problem na podstawie oceny umiej─Ötno┼Ťci ssania i wdro┼╝y─ç post─Öpowanie zgodnie z aktualn─ů wiedz─ů na temat laktacji w celu umo┼╝liwienia skutecznego nakarmienia noworodka mlekiem matki z piersi, a je┼╝eli nie jest to mo┼╝liwe – odci─ůgni─Ötym mlekiem matki. Nale┼╝y przy tym uwzgl─Ödni─ç prawid┼éowy dob├│r metody dokarmiania, kt├│ry zgodnie z aktualn─ů wiedz─ů nie zwi─Ökszy ryzyka pojawienia si─Ö problem├│w ze ssaniem piersi i laktacj─ů. Diagnoz─Ö i przeprowadzone post─Öpowanie nale┼╝y odnotowa─ç w dokumentacji medycznej;

5) podawanie sztucznego mleka pocz─ůtkowego wy┼é─ůcznie na zlecenie lekarza lub zgodnie z decyzj─ů matki, po wcze┼Ťniejszym udzieleniu jej informacji o takim ┼╝ywieniu;

6) przeprowadzenie instrukta┼╝u r─Öcznego pozyskiwania pokarmu, a w szczeg├│lno┼Ťci siary dla noworodka;

7) niestosowanie, w okresie stabilizowania si─Ö laktacji, smoczk├│w w celu uspokajania noworodka;

8) zapewnienie ka┼╝dej potrzebuj─ůcej matce sprz─Ötu do skutecznego pozyskiwania mleka kobiecego;

9) noworodkowi przedwcze┼Ťnie urodzonemu, w tym o znacznej niedojrza┼éo┼Ťci, kt├│ry nie mo┼╝e by─ç karmiony mlekiem biologicznej matki, zaleca si─Ö podawanie mleka z banku mleka kobiecego zgodnie z aktualnymi zaleceniami ┼Üwiatowej Organizacji Zdrowia. R├│wnolegle rekomenduje si─Ö prowadzenie dzia┼éa┼ä na rzecz stymulacji laktacji u matki dziecka;

10) w podmiocie wykonuj─ůcym dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů sprawuj─ůcym opiek─Ö nad kobietami w okresie ci─ů┼╝y, po porodzie i noworodkami nie prowadzi si─Ö dzia┼éa┼ä reklamowych i marketingowych zwi─ůzanych z preparatami do pocz─ůtkowego ┼╝ywienia niemowl─ůt i przedmiot├│w s┼éu┼╝─ůcych do karmienia niemowl─ůt, aby zmniejszy─ç ryzyko przedwczesnej rezygnacji z karmienia piersi─ů.

XIV. Po┼é├│g

1. Po┼éo┼╝nicy i jej dziecku nale┼╝y zapewni─ç ci─ůg┼é─ů profesjonaln─ů opiek─Ö w miejscu zamieszkania albo pobytu.

2. Opieka nad po┼éo┼╝nic─ů obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci ocen─Ö:

1) stanu og├│lnego po┼éo┼╝nicy;

2) stanu po┼éo┼╝niczego: inwolucji mi─Ö┼Ťnia macicy (badanie wysoko┼Ťci dna macicy), ilo┼Ťci i jako┼Ťci odchod├│w po┼éogowych, gojenia si─Ö rany krocza, stanu gruczo┼é├│w piersiowych i brodawek oraz ocen─Ö rany, w przypadku zako┼äczenia ci─ů┼╝y lub porodu ci─Öciem cesarskim;

3) laktacji;

4) czynno┼Ťci p─Öcherza moczowego i jelit;

5) higieny cia┼éa;

6) stanu psychicznego po┼éo┼╝nicy, w tym ryzyka wyst─ůpienia depresji poporodowej.

3. Po┼éo┼╝nicy nale┼╝y zapewni─ç pomoc psychologiczn─ů w sytuacjach, o kt├│rych mowa w cz─Ö┼Ťci XV, lub w przypadku urodzenia noworodka o bardzo niskiej masie urodzeniowej, skrajnie niedojrza┼éego oraz w innych sytuacjach, gdy stan psychiczny po┼éo┼╝nicy tego wymaga, informuj─ůc jednocze┼Ťnie o mo┼╝liwych formach wsparcia rodziny i instytucjach ich udzielaj─ůcych.

4. Opieka nad noworodkiem obejmuje w szczeg├│lno┼Ťci ocen─Ö:

1) stanu og├│lnego noworodka (temperatura cia┼éa, masa cia┼éa, czynno┼Ť─ç serca, czynno┼Ť─ç oddechowa, oddawanie moczu i stolca);

2) obecno┼Ťci odruch├│w noworodkowych;

3) stanu sk├│ry (za┼╝├│┼écenia pow┼éok sk├│rnych, zaczerwienienia – rumie┼ä, odparzenia, wyprzenia, pot├│wki, wysypki, ciemieniuchy, zasinienia, otarcia, zadrapania, wybroczyny);

4) od┼╝ywiania – sposobu karmienia (wy┼é─ůcznie piersi─ů, odci─ůganym pokarmem matki, mieszank─ů sztuczn─ů, karmienie ┼é─ůczone), przebiegu karmienia (cz─Östo┼Ť─ç, d┼éugo┼Ť─ç, wielko┼Ť─ç porcji, oznaki g┼éodu, nasycenia) oraz obecno┼Ťci zaburze┼ä czynno┼Ťciowych jelitowych (ulewanie pokarmu, kolka jelitowa, inne);

5) oczu (obrz─Ök powiek, ┼ézawienie, obecno┼Ť─ç ┼Ťluzu, ropy), nosa (wydzielina) i jamy ustnej (ple┼Ťniawki);

6) zachowania si─Ö dziecka (d┼éugo┼Ť─ç snu, czuwania, nawi─ůzywanie kontaktu);

7) sposobu zapewniania higieny cia┼éa (k─ůpiel, toaleta, przewijanie i zmiana pieluszek, ubieranie);

8) stanu kikuta p─Öpowiny (wilgotny, ropiej─ůcy, suchy) i dna p─Öpka (suche, wilgotne, ropiej─ůce, ziarninuj─ůce, stan zapalny oko┼éop─Öpkowy, przepuklina);

9) higieny i bezpiecze┼ästwa pomieszczenia, w kt├│rym przebywa noworodek;

10) wykonania bada┼ä przesiewowych w ramach program├│w zdrowotnych oraz szczepie┼ä ochronnych.

5. Ocena stanu zdrowia po┼éo┼╝nicy i noworodka okre┼Ťlona w ust. 2 i 4 jest odnotowana w dokumentacji medycznej.

6. Opieka nad po┼éo┼╝nic─ů w domu jest realizowana wed┼éug indywidualnego planu opieki, modyfikowanego zgodnie ze stanem po┼éo┼╝nicy i noworodka oraz sytuacj─ů w ┼Ťrodowisku domowym.

7. Podmiot wykonuj─ůcy dzia┼éalno┼Ť─ç lecznicz─ů sprawuj─ůcy opiek─Ö nad kobiet─ů w czasie porodu przekazuje w dniu wypisu zg┼éoszenie o porodzie po┼éo┼╝nej podstawowej opieki zdrowotnej, o kt├│rej mowa w cz─Ö┼Ťci XIII ust. 2 pkt 9.

8. Po┼éo┼╝na wykonuje nie mniej ni┼╝ cztery wizyty (pierwsza wizyta odbywa si─Ö nie p├│┼║niej ni┼╝ w ci─ůgu 48 godzin od otrzymania przez po┼éo┼╝n─ů zg┼éoszenia urodzenia dziecka).

9. Planuj─ůc i realizuj─ůc indywidualny plan opieki, po┼éo┼╝na kieruje si─Ö dobrem po┼éo┼╝nicy i jej dziecka oraz poszanowaniem ich podmiotowo┼Ťci i godno┼Ťci osobistej.

10. Podczas wizyt po┼éo┼╝na w szczeg├│lno┼Ťci:

1) ocenia stan zdrowia po┼éo┼╝nicy i noworodka;

2) obserwuje i ocenia rozw├│j fizyczny dziecka oraz przyrost masy cia┼éa;

3) udziela porad na temat opieki nad noworodkiem i jego piel─Ögnacji;

4) ocenia, w jakim stopniu po┼éo┼╝nica stosuje si─Ö do zalece┼ä po┼éo┼╝nej dotycz─ůcych opieki i piel─Ögnacji noworodka;

5) ocenia mo┼╝liwo┼Ťci udzielania pomocy i wsparcia po┼éo┼╝nicy ze strony osoby bliskiej;

6) zwraca uwag─Ö na relacje w rodzinie i wydolno┼Ť─ç opieku┼äcz─ů rodziny, interweniuje w przypadku zaobserwowania przemocy lub innych wyst─Öpuj─ůcych nieprawid┼éowo┼Ťci;

7) zach─Öca matk─Ö do karmienia naturalnego, udziela porady laktacyjnej z uwzgl─Ödnieniem oceny anatomii i fizjologii piersi matki i jamy ustnej dziecka, oceny techniki karmienia, umiej─Ötno┼Ťci ssania i skuteczno┼Ťci karmienia oraz czynnik├│w ryzyka niepowodzenia w laktacji, pomaga w rozwiazywaniu problem├│w zwi─ůzanych z laktacj─ů;

8) udziela instrukta┼╝u w zakresie czynno┼Ťci higienicznych u noworodka, w tym: techniki k─ůpieli noworodka, piel─Ögnowania sk├│ry, piel─Ögnacji kikuta p─Öpowiny i dna p─Öpka;

9) informuje o obowi─ůzku zg┼éaszania si─Ö z dzieckiem na szczepienia ochronne i badania profilaktyczne;

10) informuje o potrzebie odbycia wizyty u lekarza po┼éo┼╝nika w ├│smym tygodniu od urodzenia dziecka;

11) udziela porad na temat zdrowego stylu ┼╝ycia;

12) udziela porad na temat minimalizowania i radzenia sobie ze stresem;

13) prowadzi edukacj─Ö zdrowotn─ů, ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem: wp┼éywu palenia tytoniu na zdrowie, przenikania alkoholu do mleka matki i jego wp┼éywu na rozw├│j dziecka, profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy, powrotu p┼éodno┼Ťci po porodzie, metod planowania rodziny, higieny i trybu ┼╝ycia w po┼éogu, od┼╝ywiania matki karmi─ůcej, korzy┼Ťci z karmienia piersi─ů, rozwi─ůzywania i zapobiegania problemom zwi─ůzanym z laktacj─ů, samoopieki po┼éo┼╝nicy i piel─Ögnacji dziecka;

14) realizuje ┼Ťwiadczenia zapobiegawcze, diagnostyczne, lecznicze i rehabilitacyjne samodzielnie lub na zlecenie lekarskie;

15) zdejmuje szwy z krocza i brzucha w zakresie swoich kompetencji, je┼╝eli zachodzi taka potrzeba;

16) realizuje dzia┼éania piel─Ögnacyjno-opieku┼äcze wynikaj─ůce z planu opieki;

17) motywuje do prowadzenia gimnastyki oraz udziela instrukta┼╝u odno┼Ťnie do kinezyterapii w po┼éogu;

18) udziela informacji na temat problem├│w okresu noworodkowego i okresu po┼éogu, sposob├│w zapobiegania im oraz zasad post─Öpowania w przypadku ich wyst─ůpienia;

19) udziela osobie bliskiej informacji na temat zmian fizycznych i reakcji emocjonalnych zachodz─ůcych w po┼éogu i przygotowuje do udzielenia pomocy i wsparcia po┼éo┼╝nicy oraz wskazuje instytucje, w kt├│rych osoba bliska mo┼╝e uzyska─ç stosown─ů pomoc.

11. W przypadku wyst─ůpienia problem├│w zdrowotnych u matki i dziecka, kt├│rych rozwi─ůzanie wykracza poza zakres kompetencji po┼éo┼╝nej, przekazuje po┼éo┼╝nicy informacje o potrzebie interwencji lekarskiej.

12. Po uko┼äczeniu przez dziecko 8. tygodnia ┼╝ycia opiek─Ö nad nim sprawuje piel─Ögniarka podstawowej opieki zdrowotnej, a opiek─Ö nad matk─ů z uwzgl─Ödnieniem wsparcia w zakresie karmienia piersi─ů i poradnictwa laktacyjnego kontynuuje po┼éo┼╝na.

XV. Opieka nad kobiet─ů w sytuacjach szczeg├│lnych

1. Do sytuacji szczeg├│lnych zalicza si─Ö rozpoznanie podczas ci─ů┼╝y ci─Ö┼╝kiej choroby lub wady dziecka, poronienie, urodzenie dziecka martwego, niezdolnego do ┼╝ycia, chorego lub z wadami wrodzonymi.

2. Osoby wykonuj─ůce zaw├│d medyczny w podmiocie leczniczym wykonuj─ůcym dzia┼éalno┼Ť─ç w zakresie opieki oko┼éoporodowej, pod kt├│rych opiek─ů znajduje si─Ö kobieta w sytuacji, o kt├│rej mowa w ust. 1, s─ů przygotowane do pracy z rodzicami do┼Ťwiadczaj─ůcymi ┼Ťmierci noworodka lub narodzin dziecka chorego oraz s─ů informowane o przebywaniu danej kobiety w tym podmiocie celem uwra┼╝liwienia na jej sytuacj─Ö.

3. Kobiecie w sytuacji, o kt├│rej mowa w ust. 1, zapewnia si─Ö pomoc, realizowan─ů w nast─Öpuj─ůcy spos├│b:

1) przy przekazywaniu informacji na temat sytuacji po┼éo┼╝niczej i zdrowotnej matki i jej dziecka osoba sprawuj─ůca opiek─Ö jest obowi─ůzana zapewni─ç kobiecie na jej ┼╝yczenie czas pozwalaj─ůcy na oswojenie si─Ö z informacj─ů, przed udzieleniem szczeg├│┼éowych wyja┼Ťnie┼ä, zanim kobieta b─Ödzie wsp├│┼éuczestniczy┼éa w procesie dalszego podejmowania decyzji, chyba ┼╝e dalsze udzielanie ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych jest niezb─Ödne;

2) po przekazaniu informacji nale┼╝y umo┼╝liwi─ç kobiecie skorzystanie mo┼╝liwie szybko z pomocy psychologicznej i kontakt z duchownym jej wyznania oraz wsparcie os├│b bliskich, zgodnie z ┼╝yczeniem kobiety;

3) kobiety w sytuacji, o kt├│rej mowa w ust. 1, w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci nie umieszcza si─Ö w sali razem z kobietami w okresie ci─ů┼╝y, b─ůd┼║ w po┼éogu, kt├│rych ci─ů┼╝a zako┼äczy┼éa si─Ö urodzeniem zdrowego dziecka;

4) kobiet─Ö w sytuacji, o kt├│rej mowa w ust. 1, przebywaj─ůc─ů w oddziale traktuje si─Ö z szacunkiem oraz umo┼╝liwia si─Ö jej branie udzia┼éu w podejmowaniu ┼Ťwiadomych decyzji zwi─ůzanych z koniecznym post─Öpowaniem diagnostyczno-terapeutycznym; osoby sprawuj─ůce opiek─Ö potrafi─ů nawi─ůza─ç z ni─ů dobry kontakt s┼éowny i mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, jak wa┼╝ny jest ton rozmowy, ich postawa oraz s┼éowa kierowane do kobiety po utracie dziecka; nale┼╝y zapyta─ç o jej potrzeby i oczekiwania, a informacje w tym zakresie wykorzysta─ç do wspierania podczas pobytu w oddziale; badania i zabiegi wykonuje si─Ö w intymnej atmosferze;

5) kobiecie nale┼╝y umo┼╝liwi─ç po┼╝egnanie si─Ö ze zmar┼éym dzieckiem w obecno┼Ťci os├│b bliskich, je┼╝eli wyra┼╝a tak─ů potrzeb─Ö;

6) w celu nawi─ůzania dobrego kontaktu z kobiet─ů osoba sprawuj─ůca opiek─Ö oraz inne osoby uczestnicz─ůce bezpo┼Ťrednio w udzielaniu ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych nad kobiet─ů, w szczeg├│lno┼Ťci:

a) przedstawiaj─ů si─Ö i wyja┼Ťniaj─ů swoj─ů rol─Ö w opiece nad kobiet─ů,

b) prezentuj─ů spokojn─ů i wzbudzaj─ůc─ů zaufanie postaw─Ö,

c) szanuj─ů jej prywatno┼Ť─ç i poczucie intymno┼Ťci,

d) ka┼╝dorazowo uzyskuj─ů zgod─Ö rodz─ůcej na wykonanie zabieg├│w i bada┼ä;

7) kobiecie udziela si─Ö wyczerpuj─ůcej informacji na temat stanu jej zdrowia;

8) kobiecie udziela si─Ö tak┼╝e wszelkich informacji zar├│wno o mo┼╝liwo┼Ťci uzyskania dalszej pomocy psychologicznej, miejscach i organizacjach udzielaj─ůcych wsparcia osobom w podobnej sytuacji, jak i przys┼éuguj─ůcych jej prawach;

9) w przypadku zdiagnozowania ci─Ö┼╝kiego i nieodwracalnego upo┼Ťledzenia albo nieuleczalnej choroby, kt├│re powsta┼éy w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, nale┼╝y poinformowa─ç o mo┼╝liwo┼Ťci uzyskania dalszej pomocy w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej, przy czym podmiot leczniczy na III poziomie opieki perinatalnej zapewnia dost─Öpno┼Ť─ç do opieki nad chorym noworodkiem w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej – zgodnie ze wskazaniami medycznymi;

10) kobiecie udziela si─Ö wyczerpuj─ůcej informacji na temat obowi─ůzuj─ůcego stanu prawnego, w szczeg├│lno┼Ťci wynikaj─ůcego z przepis├│w o aktach stanu cywilnego, zabezpieczenia spo┼éecznego i prawa pracy dotycz─ůcego sytuacji, w jakiej si─Ö znalaz┼éa, jak r├│wnie┼╝ o mo┼╝liwo┼Ťci poch├│wku;

11) osobom wykonuj─ůcym zaw├│d medyczny zapewnia si─Ö wsparcie w radzeniu sobie ze stresem, w zwi─ůzku z opiek─ů nad kobiet─ů i dzieckiem, w sytuacjach, o kt├│rych mowa w ust. 1;

12)┬ákobieta otrzymuje opiek─Ö laktacyjn─ů zgodnie z indywidualn─ů sytuacj─ů i zgodnie z aktualn─ů wiedz─ů na temat laktacji w sytuacjach, o kt├│rych mowa w ust. 1.

1 Minister Zdrowia kieruje dzia┼éem administracji rz─ůdowej – zdrowie, na podstawie ┬ž 1 ust. 2 rozporz─ůdzenia Prezesa Rady Ministr├│w z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie szczeg├│┼éowego zakresu dzia┼éania Ministra Zdrowia (Dz. U. z 2021 r. poz. 932).

2 Niniejsze rozporz─ůdzenie by┼éo poprzedzone rozporz─ůdzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 wrze┼Ťnia 2012 r. w sprawie standard├│w post─Öpowania medycznego przy udzielaniu ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych z zakresu opieki oko┼éoporodowej sprawowanej nad kobiet─ů w okresie fizjologicznej ci─ů┼╝y, fizjologicznego porodu, po┼éogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2016 r. poz. 1132), rozporz─ůdzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standard├│w post─Öpowania medycznego w ┼éagodzeniu b├│lu porodowego (Dz. U. poz. 1997) oraz rozporz─ůdzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standard├│w post─Öpowania medycznego przy udzielaniu ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnych w dziedzinie po┼éo┼╝nictwa i ginekologii z zakresu oko┼éoporodowej opieki po┼éo┼╝niczo-ginekologicznej, sprawowanej nad kobiet─ů w okresie ci─ů┼╝y, porodu, po┼éogu, w przypadkach wyst─Öpowania okre┼Ťlonych powik┼éa┼ä oraz opieki nad kobiet─ů w sytuacji niepowodze┼ä po┼éo┼╝niczych (Dz. U. poz. 2007), kt├│re trac─ů moc z dniem wej┼Ťcia w ┼╝ycie niniejszego rozporz─ůdzenia na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o dzia┼éalno┼Ťci leczniczej oraz niekt├│rych innych ustaw (Dz. U. poz. 960).